Ogólnopolskie Święto Kaszanki

1 maja, gdy większość Polski przygotowuje się do majówkowego grillowania, obchodzone jest Ogólnopolskie Święto Kaszanki. Choć dokładna data powstania święta nie jest jednoznacznie określona, jego korzenie sięgają okolic Płocka, skąd zwyczaj rozprzestrzenił się po całym kraju. Kaszanka, wyrób z krwi, kaszy i podrobów, trafiła na polskie stoły prawdopodobnie w XVII wieku.

Nazwa kaszanki pochodzi od kaszy, która obok krwi wieprzowej jest jej głównym składnikiem. Najczęściej używa się kaszy jęczmiennej lub gryczanej. Do tego dochodzą podroby, takie jak wątroba, płuca, ozory, skórki wieprzowe, cebula oraz przyprawy – pieprz i majeranek. Tradycja wykorzystywania wszystkich części zwierzęcia po świniobiciu jest znacznie starsza niż sama nazwa „kaszanka” – wynika z gospodarnego podejścia do uboju, praktykowanego od pokoleń.

Data święta nie jest przypadkowa. 1 maja zbiega się ze Świętem Pracy i początkiem majówkowego długiego weekendu, kiedy Polacy masowo rozpalają grille. To idealny moment na świętowanie potrawy, która najlepiej smakuje właśnie na ruszcie. Dodatkowo, początek maja to zwykle pierwsze ciepłe dni, zachęcające do spędzania czasu na świeżym powietrzu.

W Polsce istnieją regionalne odmiany kaszanki. Śląski krupniok, lokalna wersja kaszanki, w 2016 roku otrzymał unijny certyfikat Chronionego Oznaczenia Geograficznego. Przed wojną kaszankę nadziewano mięsem z karkówki i słoniną, a istniała nawet słodka odmiana – ze smalcem, jajkami, rodzynkami i mlekiem. Wegetariańską alternatywą jest podlaska kiszka ziemniaczana, przygotowywana z farszu ziemniaczano-cebulowego.

Kaszankę można podawać na różne sposoby. Klasyczna wersja to smażona na patelni z cebulką, serwowana z duszonymi jabłkami lub kiszoną kapustą. Prostsza opcja to kaszanka z chlebem i kiszonym ogórkiem. Niektórzy dodają ketchup, choć puryści kulinarni często tego nie akceptują. Na grillu wystarczy podgrzać kaszankę z obu stron do lekkiego zarumienienia – zbyt długie smażenie powoduje pękanie jelita i rozpadanie się farszu.

Podobne wyroby krwiste występują również w kuchni słowackiej, węgierskiej i niemieckiej, jednak każda z tych tradycji ma własne proporcje składników. Ogólnopolskie Święto Kaszanki jest wyjątkowym polskim pomysłem – nie ma odpowiednika w innych krajach, gdzie krwista kiełbasa jest popularna, ale nikt nie poświęcił jej osobnego dnia.

Aby uczcić święto, najprościej przygotować kaszankę na majówkowym grillu, np. z dodatkiem śląskiego krupnioka z certyfikatem ChOG. Warto też poznać regionalne odmiany kaszanki – różnice w recepturach i sposobach podania są w Polsce znaczne. Niezależnie od wersji, kluczowe jest to, że kaszanka najlepiej smakuje w dobrym towarzystwie, prosto z rusztu.

Ciekawostki

1. Śląski krupniok, lokalna odmiana kaszanki, ma od 2016 roku unijny certyfikat Chronionego Oznaczenia Geograficznego.
2. Istniała kiedyś słodka odmiana kaszanki - ze smalcem, jajkami i rodzynkami zamiast krwi i podrobów.
3. Wegetariańskim odpowiednikiem kaszanki bywa podlaska kiszka ziemniaczana, robiona z ziemniaków i cebuli.