Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Bicia Dzieci

Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Bicia Dzieci obchodzony jest corocznie 30 kwietnia, przypominając o fundamentalnej zasadzie: klaps to przemoc, nawet jeśli w wielu domach bywa postrzegany jako „normalny element wychowania”. W tym dniu organizacje zajmujące się prawami dziecka zachęcają rodziców i opiekunów do powstrzymania się od użycia przemocy fizycznej przez przynajmniej 24 godziny. Z lokalnej inicjatywy w USA w latach 90. przekształcił się w globalne wydarzenie, podkreślające, że dyscyplinę można budować bez stosowania kar cielesnych.

Początki Światowego Dnia Sprzeciwu wobec Bicia Dzieci

Święto powstało w 1998 roku w Stanach Zjednoczonych jako SpankOut Day, zainicjowane przez organizację EPOCH-USA (End Physical Punishment of Children), która działa na rzecz eliminacji kar cielesnych wobec dzieci. Wkrótce do akcji przyłączyło się Center for Effective Discipline, prowadzone przez Nadine Block i Boba Fathmana, którzy rozpowszechniali materiały edukacyjne promujące wychowanie bez przemocy. Celem było zwrócenie uwagi na alternatywne metody dyscyplinowania dzieci.

Rozprzestrzenienie się idei na świecie

Inspiracją dla inicjatywy były kraje, które wprowadziły prawne zakazy stosowania kar cielesnych, takie jak Szwecja, która uczyniła to już w 1979 roku. Dzień obchodzony jest dziś pod różnymi nazwami (np. „no hitting day”, „no smacking day”) w dziesiątkach krajów, a organizowane są setki lokalnych wydarzeń edukacyjnych. Kanadyjska Rada Praw Dziecka żartobliwie zaproponowała, aby każdy dzień w roku był „dniem bez przemocy”, co podkreśla długoterminowy cel inicjatywy – zmianę nawyków, a nie tylko jednorazowe działanie. W wielu miastach lokalni politycy podpisują symboliczne proklamacje popierające wychowanie bez przemocy.

Kontekst polski: aspekty prawne

W Polsce zakaz stosowania kar cielesnych wobec dzieci obowiązuje od 1 sierpnia 2010 roku, na mocy nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 96¹). Mimo to wiele osób wciąż uważa lekkie klapsy za dopuszczalne. Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Bicia Dzieci ma na celu zmniejszenie tej rozbieżności między prawem a praktyką.

Działania na rzecz zmiany postaw

W dniu tym warto podjąć konkretne kroki, takie jak: zapoznanie się z materiałami edukacyjnymi organizacji zajmujących się prawami dziecka, rozmowa z dzieckiem o jego uczuciach zamiast karania go przemocą fizyczną lub emocjonalną, a także skorzystanie z bezpłatnej konsultacji w przypadku trudności z radzeniem sobie z emocjami. Dla nauczycieli i wychowawców jest to okazja do refleksji nad tym, jak rozpoznawać sygnały przemocy domowej u uczniów i komu je zgłaszać. Proste rozmowy o granicach bywają skuteczniejsze niż przemoc fizyczna – to główne przesłanie tego dnia.

Ciekawostki

1. Szwecja jako pierwsze państwo na świecie zakazała kar cielesnych wobec dzieci już w 1979 roku, na długo przed powstaniem tego święta.
2. W zależności od kraju dzień bywa nazywany inaczej - „no hitting day”, „no smacking day” albo dzień bez przemocy wobec dzieci.
3. Według badania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę odsetek dorosłych Polaków uznających klapsa za dopuszczalny spadł z 37% w 2022 roku do 27% w 2024 roku.