Światowy Dzień Malarii

Światowy Dzień Malarii obchodzony jest corocznie 25 kwietnia – to międzynarodowe święto ustanowione przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), mające na celu zwrócenie uwagi na problem globalnej choroby, która nadal zbiera śmiertelne żniwo, mimo dekad walki z nią. Święto zostało ogłoszone przez WHO w maju 2007 roku, a pierwsze obchody odbyły się 25 kwietnia 2008 roku. Data nie jest przypadkowa – nawiązuje do wcześniejszego afrykańskiego Dnia Malarii, obchodzonego od 2001 roku.

Początki Światowego Dnia Malarii

Zanim święto zyskało globalny zasięg, istniał jego regionalny odpowiednik. W 2000 roku, podczas pierwszego Afrykańskiego Szczytu w Abudży w Nigerii, przywódcy 44 państw afrykańskich zainicjowali dzień poświęcony walce z malarią, obchodzony od 2001 roku właśnie 25 kwietnia. Siedem lat później Światowe Zgromadzenie Zdrowia rozszerzyło tę inicjatywę na cały świat, zachowując tę samą datę.

Czym jest malaria i dlaczego wciąż stanowi zagrożenie

Malaria jest chorobą wywoływaną przez pierwotniaka z rodzaju Plasmodium, przenoszoną przez ukąszenie zarażonego komara z rodzaju Anopheles. Objawia się wysoką gorączką (do 40°C), dreszczami, bólami głowy i mięśni, a w przypadku braku leczenia może prowadzić do śmierci. Choroba występuje w ponad 100 krajach świata, głównie w strefie tropikalnej i subtropikalnej, z największą liczbą zachorowań i zgonów w Afryce Subsaharyjskiej. Najbardziej narażone są dzieci poniżej piątego roku życia.

Skala problemu i przełom w walce z chorobą

Według danych WHO, każdego roku na świecie odnotowuje się kilkaset milionów zachorowań, a liczba zgonów sięga kilkuset tysięcy, z czego większość dotyczy małych dzieci w Afryce. Od 2000 roku globalny wskaźnik śmiertelności z powodu malarii spadł o kilkadziesiąt procent, choć w 2020 roku odnotowano czasowy wzrost liczby zgonów, związany z zaburzeniami w opiece zdrowotnej spowodowanymi pandemią COVID-19. W październiku 2021 roku WHO zatwierdziła pierwszą na świecie szczepionkę przeciwko malarii, zalecaną dzieciom mieszkającym na obszarach o umiarkowanej i wysokiej transmisji zarodźca. To przełomowy moment po latach, w których jedyną dostępną bronią była profilaktyka i leczenie objawowe.

Malaria w Polsce

W Polsce malaria nie występuje endemicznie – nie ma tu odpowiednich warunków do rozwoju komarów przenoszących zarodźca. Każdego roku odnotowuje się jednak pojedyncze przypadki tzw. malarii importowanej, u osób wracających z podróży do stref tropikalnych, zwykle w wyniku nieprzestrzegania zaleceń profilaktycznych. Światowy Dzień Malarii jest w Polsce okazją do przypomnienia podróżnym o konieczności stosowania profilaktyki przeciwmalarycznej przed wyjazdem do regionów zagrożonych, takich jak Afryka Subsaharyjska, część Azji Południowo-Wschodniej czy dorzecze Amazonki. Objawy, takie jak wysoka gorączka i dreszcze pojawiające się po powrocie z tropików, należy niezwłocznie zgłosić lekarzowi, informując o niedawnej podróży.

Jak uczcić Światowy Dzień Malarii

• Wesprzeć finansowo organizacje zajmujące się dystrybucją moskitier impregnowanych insektycydem – to jedno z najskuteczniejszych i najtańszych narzędzi profilaktyki.
• Przed podróżą do stref tropikalnych sprawdzić, czy dany region wymaga profilaktyki przeciwmalarycznej, i skonsultować to z lekarzem medycyny podróży.
• Zapoznać się z pracą naukowców prowadzących badania nad nowymi szczepionkami i lekami przeciwko malarii – to wciąż otwarty front medycyny.

Światowy Dzień Malarii nie jest świętem beztroskim, ale ma konkretny cel: przypomnieć, że choroba, która w bogatszej części świata kojarzy się głównie z podróżami, dla milionów ludzi wciąż stanowi realne zagrożenie życia. Dzięki działaniom profilaktycznym i postępom naukowym można to ryzyko zmniejszyć.

Ciekawostki

1. Zanim malaria zyskała globalny dzień, od 2001 roku obchodzono jego afrykański odpowiednik, ograniczony do kontynentu i inicjowany przez 44 kraje regionu.
2. Szczepionka przeciwko malarii, zatwierdzona przez WHO w październiku 2021 roku, była efektem dekad badań i pierwszą tego typu szczepionką na świecie.
3. W Polsce diagnostyką i leczeniem malarii importowanej zajmują się między innymi ośrodki medycyny tropikalnej, jak Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni.