Dzień Niewidzialnej Pracy

Dzień Niewidzialnej Pracy obchodzony jest corocznie 6 kwietnia i ma na celu zwrócenie uwagi na wysiłek często pomijany, niedoceniany lub nieodpłacany – prace domowe, opiekę nad bliskimi, wsparcie emocjonalne czy działania w tle, które umożliwiają funkcjonowanie wielu innych aspektów życia. Brakuje oficjalnego źródła lub instytucji, która formalnie ustanowiła tę datę.

Czym jest niewidzialna praca?

Termin „niewidzialna praca” (invisible work) został spopularyzowany przez socjolożkę Arlene Kaplan Daniels w latach 80. XX wieku. Oznacza on zadania, które nie są uznawane za „prawdziwą pracę”, ponieważ nie wiążą się z wynagrodzeniem ani formalnym stanowiskiem – takie jak prowadzenie domu, opieka nad dziećmi, osobami starszymi czy organizowanie życia rodzinnego.

Dlaczego niewidzialna praca pozostaje niezauważona?

Tradycyjne statystyki gospodarcze uwzględniają tylko pracę wynagradzaną, dlatego czas poświęcony na sprzątanie, gotowanie, planowanie czy dbanie o domowe zapasy nie jest wliczany do PKB ani do CV. Ekonomiści zwracają uwagę, że ten rodzaj pracy wykonują częściej kobiety, co wpływa na ich karierę i emeryturę.

Niewidzialna praca w kontekście zawodowym

Pojęcie to stosuje się także do zadań w miejscu pracy, które pozostają niezauważone – takich jak mentorowanie kolegów, rozwiązywanie konfliktów czy pilnowanie projektów, mimo braku formalnej odpowiedzialności.

Inne głosy w dyskusji o niewidzialnej pracy

Socjolożka Arlie Hochschild w książce „Druga zmiana” (1989) opisała kobiety, które po pracy zawodowej wykonują nieodpłatną pracę domową. Marilyn Waring w „If Women Counted” (1988) argumentowała, że systemy mierzące PKB celowo pomijają pracę nieodpłacaną, głównie wykonywaną przez kobiety.

Ruch „Wynagrodzenie za pracę domową”

W 1972 roku Selma James zainicjowała kampanię Wages for Housework, domagającą się płatności za pracę domową. Choć postulat nie został zrealizowany na szeroką skalę, kampania stała się ważnym elementem debaty o wartości nieodpłatnej pracy.

Ciekawostki

• Pojęcie „obciążenia mentalnego” (mental load), czyli pracy polegającej na pamiętaniu i planowaniu, zyskało popularność dzięki komiksowi Emmy z 2017 roku.
• Niektóre kraje szacują wartość nieodpłatnej pracy domowej w ramach badań budżetu czasu.

Jak uczcić Dzień Niewidzialnej Pracy?

Najprościej jest zauważyć osoby wykonujące tę pracę w swoim otoczeniu i docenić ich wysiłek. Warto też przeanalizować podział obowiązków w parach lub rodzinach, aby sprawiedliwie rozłożyć odpowiedzialność.

Ciekawostki

1. Badania budżetu czasu pokazują, że w wielu krajach kobiety nadal poświęcają nieodpłatnej pracy domowej i opiekuńczej znacznie więcej godzin tygodniowo niż mężczyźni.
2. Pojęcie „niewidzialnej pracy” bywa dziś stosowane też wobec pracy emocjonalnej wykonywanej w zespołach - łagodzenia napięć czy dbania o atmosferę.
3. Niektóre kraje eksperymentują z wliczaniem szacunkowej wartości pracy domowej do statystyk gospodarki narodowej.