Święto Geografii Wojskowej

23 lutego 1919 roku marszałek Józef Piłsudski, jako Naczelny Dowódca Wojska Polskiego, podpisał rozkaz, który dziś pamiętają głównie zainteresowani. W tę rocznicę obchodzimy Święto Geografii Wojskowej – dzień poświęcony ludziom, którzy od ponad wieku tworzą dokładne mapy niezbędne dla każdej armii. Datę i formę obchodów ustalił w 2013 roku Minister Obrony Narodowej w swojej decyzji.

Dlaczego wybrano 23 lutego?

Tego dnia, w 1919 roku, Naczelne Dowództwo WP zatwierdziło projekt organizacyjny i wydało rozkaz utworzenia Instytutu Wojskowo-Geograficznego w Warszawie. Był to pierwszy taki ośrodek w odrodzonej Polsce – kraju, który po ponad stu latach zaborów odziedziczył dziewięć różnych układów triangulacyjnych i osiem różnych punktów odniesienia pozostawionych przez trzech zaborców. Ujednolicenie tego chaosu kartograficznego stało się jednym z pierwszych zadań nowej instytucji.

Kto dziś kontynuuje tradycje Instytutu Wojskowo-Geograficznego?

Spadkobiercą przedwojennego WIG jest obecne Szefostwo Geografii Wojskowej. Podlegają mu Wojskowe Centrum Geograficzne w Warszawie, 22. Wojskowy Ośrodek Kartograficzny w Komorowie oraz samodzielne oddziały geograficzne w Lesznie i Toruniu. To właśnie te jednostki na przemian organizują centralne obchody Święta Geografii Wojskowej, a Szef Sztabu Generalnego co roku przekazuje list gratulacyjny żołnierzom i pracownikom cywilnym służby geograficznej.

Czym zajmuje się geograf wojskowy?

Mapa wojskowa różni się od tej ze szkolnego atlasu. Geograf wojskowy nie tylko opisuje przebieg dróg, ale także ich szerokość, rodzaj nawierzchni, nośność mostów czy przeszkody terenowe – informacje kluczowe dla oceny, czy dana trasa nadaje się dla ciężkiego sprzętu lub czy pilot samolotu powinien na czymś się skupić. Dane do takich opracowań pochodzą ze zdjęć lotniczych i satelitarnych, archiwalnych map oraz bezpośredniego rozpoznania w terenie.

• Opracowywanie map operacyjnych i analiz terenu na potrzeby dowodzenia
• Przetwarzanie zdjęć lotniczych i satelitarnych
• Prowadzenie cyfrowych baz danych geograficznych Sił Zbrojnych RP

Wojenne i powojenne losy służby geograficznej

Po agresji Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku Instytut ewakuował się najpierw do Francji, a potem do Wielkiej Brytanii. Oficerowie WIG tworzyli tam mapy dla Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz dla brytyjskiego wywiadu. Instytucja zakończyła działalność w 1946 roku wraz z rozwiązaniem PSZ na Zachodzie, a w 1949 roku, w ramach stalinowskich czystek, aresztowano większość jej przedwojennych oficerów. To mroczny rozdział historii, o którym warto pamiętać obok tej świątecznej.

Jak uczcić Święto Geografii Wojskowej?

Święto Geografii Wojskowej to przede wszystkim wydarzenie branżowe, obchodzone uroczystymi apelami w jednostkach geograficznych, a nie publicznymi festynami. Cywile mogą jednak odwiedzić stronę Wojskowego Centrum Geograficznego, by zobaczyć współczesne mapy operacyjne, lub Centralną Bibliotekę Wojskową, gdzie przechowywane są przedwojenne atlasy WIG. Warto też pamiętać, że 23 lutego to jedno z kilkudziesięciu świąt wojskowych ustanowionych tą samą decyzją MON w 2013 roku – obok Święta Infrastruktury Wojskowej czy Święta Kawalerii Polskiej.