Dzień Bałwana

Dzień Bałwana obchodzony jest 18 stycznia, a wybór tej daty nie jest przypadkowy. Liczba 18 graficznie przypomina postać bałwana – jedynka symbolizuje trzonek miotły, a ósemka dwie kule ułożone jedna na drugiej. To jedno z nielicznych nietypowych świąt, któremu można przypisać konkretnego pomysłodawcę.

Kto wymyślił Dzień Bałwana?

Inicjatorem święta jest Cornelius Grätz, niemiecki kolekcjoner z Reutlingen, który od końca lat 90. zgromadził ponad 3 tysiące przedmiotów związanych z bałwanami. Jego zbiór, obejmujący figurki, pocztówki i bibeloty, jest uznawany za jeden z największych na świecie. W 2010 roku ogłosił Dzień Bałwana, wybierając 18 stycznia ze względu na symboliczne podobieństwo daty do sylwetki bałwana. W krajach niemieckojęzycznych święto funkcjonuje pod nazwą Welttag des Schneemanns i cieszy się znacznym zainteresowaniem mediów. W Polsce jest głównie odnotowywane w kalendarzach, ale stanowi również popularny motyw zajęć w szkołach i przedszkolach.

Skąd pochodzi słowo „bałwan”?

Pochodzenie słowa „bałwan” jest interesujące i wielowarstwowe. Początkowo oznaczało ono pogański posąg lub bożka, co wiąże się z wyrażeniem „bałwochwalstwo” – oddawanie czci takim figurom. Z czasem znaczenie ewoluowało, obejmując każdą nieruchomą, przysadzistą postać, w tym bałwana ze śniegu. W obraźliwym kontekście słowo to odnosi się do osoby głupiej lub bezmyślnej, co również wywodzi się z pierwotnego znaczenia związanego z bezczynnym posągiem.

Historia bałwana – od kiedy istnieje?

Choć lepienie bałwanów wydaje się zwyczajem odwiecznym, badania wskazują, że jego historia jest stosunkowo krótka. Amerykański autor Bob Eckstein, autor książki poświęconej bałwanom, wskazuje na rysunek z XIV-wiecznego rękopisu jako najstarsze znane przedstawienie tej figury. Popularność bałwana jako motywu świątecznego i dziecięcego wzrosła w XIX i XX wieku, wraz z rozwojem pocztówek, ilustracji prasowych i filmu animowanego. Charakterystyczny nos z marchewki to stosunkowo nowy i nieuniwersalny dodatek.

Jak ulepić idealnego bałwana?

Aby bałwan przetrwał jak najdłużej, warto kierować się kilkoma zasadami. Najlepszy do lepienia jest mokry śnieg o temperaturze bliskiej zera, ponieważ tylko taki się klei. Kule należy formować, tocząc je po trawie lub nieudeptanym śniegu, aby rosły równomiernie. Najniższa kula powinna być wyraźnie większa od pozostałych, aby konstrukcja się nie przewróciła. Miejsce styku kul warto uszczelnić mokrym śniegiem, a bałwana postawić w cieniu, np. od północnej strony, gdzie będzie najmniej narażony na szybkie roztopienie.

Co robić 18 stycznia, gdy nie ma śniegu?

W Polsce 18 stycznia może nie być śniegu, ale to nie przeszkadza w obchodach Dnia Bałwana. W takiej sytuacji można wykonać bałwana z papieru, waty, pomponów, modeliny, a nawet z ciasta na pierniki (dla starszych dzieci). Klasycznym pomysłem jest również seans filmowy z bałwankiem w roli głównej. Jeśli jednak spadnie śnieg, warto skorzystać z okazji, ponieważ w polskich zimach takie chwile bywają rzadkie.