Wspomnienie św. Atanazego, biskupa i doktora Kościoła
Wspomnienie świętego Atanazego, biskupa Aleksandrii i doktora Kościoła, obchodzone jest 2 maja, w rocznicę jego śmierci w 373 roku. To wspomnienie obowiązkowe, celebrowane w białym kolorze. W polskim kalendarzu liturgicznym termin ten może być przesuwany, jeśli koliduje z uroczystością Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, przeniesioną z 3 maja.
Atanazy urodził się około 295 roku w Aleksandrii. W 325 roku, jako diakon, uczestniczył w soborze nicejskim, gdzie stanowczo sprzeciwiał się naukom Ariusza. Spór dotyczył natury Syna Bożego – czy jest On współistotny Ojcu, czy jedynie pierwszym i najdoskonalszym ze stworzeń. Sobór opowiedział się za pierwszą opcją, wprowadzając do wyznania wiary termin *homoousios* (współistotny). Atanazy poświęcił resztę życia obronie tej doktryny.
Biskupem Aleksandrii został w 328 roku i formalnie pozostawał nim do śmierci, choć około 17 lat spędził na wygnaniu. Był usuwany ze stanowiska pięciokrotnie, średnio co siedem lat, przez kolejnych cesarzy sprzyjających arianom. Wygnania odbywał w Trewirze, Rzymie i na pustyni wśród mnichów. Z tego okresu pochodzi powiedzenie *Athanasius contra mundum* – Atanazy przeciwko światu.
Do jego najważniejszych dzieł należą *O wcieleniu Słowa*, cztery *Mowy przeciw arianom* oraz *Żywot św. Antoniego*, biografia egipskiego pustelnika, która spopularyzowała życie monastyczne na Zachodzie. Choć *Wyznanie atanazjańskie* (*Quicumque*) nosi jego imię, nie zostało napisane przez niego, lecz powstało wiele wieków później w Galii. Atanazy jest jednym z czterech wielkich doktorów Kościoła Wschodu, obok Bazylego Wielkiego, Grzegorza z Nazjanzu i Jana Chryzostoma.
Jako biskup Aleksandrii Atanazy co roku wysyłał list wielkanocny, w którym podawał datę świąt i udzielał wskazówek wiernym. W liście z 367 roku wymienił księgi uznawane za natchnione – jest to najstarszy znany spis, w którym Nowy Testament liczy dokładnie 27 ksiąg, tak jak obecnie. Dla historii kształtowania się kanonu biblijnego ten dokument ma kluczowe znaczenie.
„W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem.”
2 Tm 4,7