Święto św. Tomasza, apostoła

3 lipca obchodzone jest święto św. Tomasza Apostoła – postaci, której przydomek „niewierny” utrwalił się w języku potocznym, choć nie do końca słusznie. Kluczowa scena, która ukształtowała jego wizerunek, miała miejsce tydzień po zmartwychwstaniu Jezusa. Tomasz, nieobecny podczas pierwszego spotkania, podchodził sceptycznie do relacji innych uczniów i postawił warunek – uwierzy w zmartwychwstanie dopiero wtedy, gdy sam zobaczy i dotknie ran Chrystusa. Osiem dni później Jezus ukazał mu się ponownie i spełnił jego żądanie. Reakcja Tomasza – „Pan mój i Bóg mój” – stanowi najmocniejsze wyznanie bóstwa Jezusa w Ewangelii św. Jana, nawet bardziej doniosłe niż słowa innych apostołów. W tej samej Ewangelii Tomasz pojawia się jeszcze dwukrotnie, za każdym razem w innej roli: to on proponuje uczniom, by poszli do Judei i tam umarli z Jezusem, a później szczerze przyznaje, że nie rozumie, dokąd Jezus idzie. Przydomek „niewierny” utrwalił tylko jedną scenę, pomijając te dwa epizody.

Najbardziej namacalny ślad po św. Tomaszu prowadzi do Indii, a konkretnie do stanu Kerala na południowo-zachodnim wybrzeżu. Tam do dziś istnieje wspólnota chrześcijan św. Tomasza, która uważa go za swojego założyciela i wywodzi swoje korzenie z jego misji w I wieku. Jest to jedno z najstarszych nieprzerwanie istniejących środowisk chrześcijańskich na świecie, z własną liturgią wschodniosyryjską, istniejące na długo przed przybyciem europejskich misjonarzy.

Data święta (3 lipca) wiąże się z tradycją przeniesienia relikwii Tomasza do Edessy. W ikonografii Apostoł przedstawiany jest najczęściej w scenie dotykania boku Chrystusa, a jedno z najbardziej znanych przedstawień tego motywu stworzył Caravaggio.

„Pan mój i Bóg mój!”

J 20,28