Święto Konstytucji 3 Maja
Święto Konstytucji 3 Maja obchodzone jest corocznie 3 maja, upamiętniając uchwalenie Ustawy Rządowej przez Sejm Czteroletni w 1791 roku. Jest to dzień ustawowo wolny od pracy, co w połączeniu z 1 i 2 maja tworzy długi weekend. Oficjalna nazwa święta to Święto Narodowe Trzeciego Maja, przywrócone w 1990 roku. Tego samego dnia Kościół katolicki obchodzi uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.
Znaczenie Konstytucji 3 Maja
Konstytucja 3 Maja była odpowiedzią na kryzys państwa. Znosiła liberum veto i wolną elekcję, wprowadzała tron dziedziczny oraz dzieliła władzę na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Dokument obejmował także kwestie społeczne, rozszerzając prawa mieszczan i zapewniając chłopom ochronę prawną, choć nie znosząc poddaństwa. Była to pierwsza spisana konstytucja w Europie i druga na świecie, po amerykańskiej z 1787 roku. Przyjęto ją w atmosferze zamachu stanu, wykorzystując nieobecność przeciwników reform.
Przebieg uchwalenia Konstytucji
3 maja 1791 roku obrady toczyły się na Zamku Królewskim w Warszawie, gdzie król Stanisław August Poniatowski zaprzysiągł konstytucję. Następnie uczestnicy przeszli do kolegiaty św. Jana, aby odśpiewać Te Deum. Autorami tekstu byli m.in. Ignacy Potocki i Hugo Kołłątaj, a marszałkiem Sejmu Czteroletniego był Stanisław Małachowski. Scena ta utrwaliła się dzięki obrazowi Jana Matejki.
Upadek Konstytucji
Reforma spotkała się z oporem magnaterii i sprzeciwem Rosji. W 1792 roku zawiązano konfederację targowicką, a wojska rosyjskie wkroczyły do Polski. Król przystąpił do konfederacji, unieważniając reformy. Rzeczpospolita straciła ziemie w wyniku rozbiorów, a konstytucja stała się symbolem próby naprawy państwa.
Historia święta
Święto 3 Maja ustanowiono już w 1791 roku, ale w czasie zaborów było zakazane. Po odzyskaniu niepodległości w 1919 roku przywrócono je jako święto narodowe. W PRL święto zniesiono, a obchody miały charakter kościelny. Przywrócono je w 1990 roku.
Dzień wolny i obchody
3 maja jest dniem wolnym od pracy, z ograniczeniem handlu. Flaga państwowa powinna być wywieszona od 1 do 3 maja, z białym pasem u góry. Obchody centralne odbywają się w Warszawie, a w miastach organizowane są festyny i biegi. Warto odwiedzić Zamek Królewski, gdzie zachowała się Sala Senatorska, lub porównać preambuły konstytucji z 1791 i 1997 roku.
„W imię Boga w Trójcy Świętej jedynego.”
Konstytucja 3 maja 1791 roku, słowa otwierające preambułę
Chronologia
Najczęstsze pytania
Czy 3 maja jest dniem wolnym od pracy?
Tak, Święto Narodowe Trzeciego Maja jest oficjalnie uznawane za dzień wolny od pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Czy sklepy są otwarte 3 maja?
Większość sklepów jest zamknięta, z wyjątkiem tych, które mają specjalne pozwolenia na handel w tych godzinach, takich jak stacje benzynowe czy sklepy prowadzone indywidualnie przez właściciela.
Co upamiętnia Święto Konstytucji 3 Maja?
Uchwalenie Konstytucji 3 Maja 1791 roku, która zniosła liberum veto i wolną elekcję, wprowadzając jednocześnie podział władz.
Dlaczego święta 3 maja nie obchodzono w PRL?
Zniesione zostały w wyniku ustawy z dnia 18 stycznia 1951 roku. Przywrócono je do życia dopiero na mocy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku.
Jak wywiesić flagę na 3 maja?
Flaga powinna być wywieszona w widocznym miejscu, z białym pasem u góry, w stanie czystym i nienaruszonym. Tradycyjnie wywiesza się ją na okres od 1 do 3 maja.