Światowy Dzień Walki z Uciskiem

Światowy Dzień Walki z Uciskiem obchodzony jest corocznie 2 grudnia. W polskich kalendarzach świąt nietypowych data ta wiąże się z Międzynarodowym Dniem Upamiętniającym Zniesienie Niewolnictwa, ustanowionym przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, i rozszerza jego przekaz na wszystkie współczesne formy ucisku, takie jak niewolnictwo, wojny czy prześladowania.

Dlaczego właśnie 2 grudnia?

2 grudnia 1949 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło konwencję w sprawie zwalczania handlu ludźmi i eksploatacji prostytucji, będącą jednym z pierwszych globalnych dokumentów potępiających współczesne formy niewolnictwa. Dokument otwarto do podpisu 21 marca 1950 roku w Lake Success pod Nowym Jorkiem, a Polska dołączyła do sygnatariuszy kilka lat później. W rocznicę uchwalenia tej konwencji, w latach osiemdziesiątych XX wieku, ONZ ustanowiło Międzynarodowy Dzień Upamiętniający Zniesienie Niewolnictwa.

„Ucisk” czy „niewolnictwo” – dlaczego różne nazwy?

Oficjalna nazwa używana przez ONZ to Międzynarodowy Dzień Upamiętniający Zniesienie Niewolnictwa. Nazwa „Światowy Dzień Walki z Uciskiem”, stosowana w wielu polskich kalendarzach, nie jest uznawana przez ONZ – to lokalne rozszerzenie tematu, obejmujące nie tylko niewolnictwo, ale także wojny, represje polityczne, dyskryminację i inne formy pozbawiania ludzi wolności. W praktyce dotyczy trzech obszarów: ucisku politycznego (represjonowanie opozycji, cenzura), społecznego (dyskryminacja, wykluczenie) i ekonomicznego (brak dostępu do pracy, edukacji czy podstawowych zasobów). W źródłach anglojęzycznych funkcjonuje wyłącznie nazwa „International Day for the Abolition of Slavery”, co warto mieć na uwadze przy poszukiwaniu informacji w innych językach.

Współczesne niewolnictwo – statystyki

Według raportu Międzynarodowej Organizacji Pracy, organizacji Walk Free i Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji z 2022 roku, w 2021 roku we współczesnym niewolnictwie żyło na świecie około 50 milionów ludzi – blisko 28 milionów w pracy przymusowej i 22 miliony w przymusowych małżeństwach. To wzrost o kilkanaście milionów w porównaniu z raportem z 2016 roku. Problem dotyka niemal każdego kraju, niezależnie od poziomu zamożności, a wśród ofiar nieproporcjonalnie dużo jest kobiet i dzieci.

Jak obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Uciskiem?

W Polsce święto to nie cieszy się szeroką popularnością i nie towarzyszą mu masowe wydarzenia. Na świecie organizacje praw człowieka, takie jak Międzynarodowa Organizacja Pracy czy Amnesty International, wykorzystują tę datę do publikowania raportów i przypominania rządom o zobowiązaniach wobec ofiar handlu ludźmi. W Polsce tematem zajmują się organizacje pomagające ofiarom, np. Fundacja La Strada. Data wypada blisko Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka (10 grudnia), co czyni początek grudnia okresem szczególnie poświęconym tematyce wolności i godności.

Jeśli chcesz uczcić ten dzień, warto zacząć od zapoznania się z sygnałami, które mogą wskazywać na przymusową pracę lub handel ludźmi w najbliższym otoczeniu. Inną opcją jest wsparcie organizacji, które pomagają osobom w takiej sytuacji.

Ciekawostki

1. Angielska nazwa tego dnia to wyłącznie „International Day for the Abolition of Slavery” - ONZ nigdy oficjalnie nie posługiwało się nazwą „World Day Against Oppression”.
2. Konwencję, którą upamiętnia to święto, otwarto do podpisu w Lake Success pod Nowym Jorkiem w marcu 1950 roku.
3. Ponad połowa osób w pracy przymusowej i jedna czwarta przymusowych małżeństw dotyczy krajów o średnich lub wysokich dochodach, a nie tylko regionów najbiedniejszych.