Światowy Dzień Trędowatych

Światowy Dzień Trędowatych to międzynarodowa inicjatywa wyrażająca solidarność z osobami dotkniętymi trądem, obchodzona od 1954 roku. Choć w kalendarzach często podawana jest stała data 31 stycznia, w rzeczywistości święto jest ruchome – przypada w ostatnią niedzielę stycznia, co powoduje jego przesuwanie się w kolejnych latach. Wyjątkiem są Indie, gdzie obchody odbywają się 30 stycznia, w rocznicę śmierci Mahatmy Gandhiego.

Pomysłodawcą Światowego Dnia Trędowatych był Raoul Follereau (1903-1977), francuski podróżnik, pisarz i dziennikarz, znany jako „apostoł trędowatych”. Jego zaangażowanie w walkę z trądem narodziło się podczas II wojny światowej, gdy w klasztorze pod Lyonem spotkał zakonnicę opowiadającą o kolonii trędowatych pozostawionych bez opieki na Wybrzeżu Kości Słoniowej. To spotkanie zainspirowało go do wieloletniej kampanii na rzecz budowy ośrodków leczniczych, zapewniających chorym godne życie zamiast izolacji. Wcześniej, w 1936 roku, Follereau zetknął się z trędowatymi podczas reportażu o Karolu de Foucauld, ale dopiero historia zakonnicy stała się impulsem do konkretnych działań.

Trąd, zwany również chorobą Hansena, wywoływany jest przez bakterię atakującą nerwy i skórę, co bez leczenia prowadzi do trwałego okaleczenia. Obecnie choroba jest skutecznie leczona wielolekową terapią, dostępną powszechnie od lat 80. XX wieku. Mimo to wciąż bywa kojarzona z historycznym wykluczeniem i strachem, które Follereau chciał przełamać. Światowy Dzień Trędowatych obchodzony jest dziś w około 150 krajach, a w Polsce od 1995 roku organizuje go Fundacja Polska Raoula Follereau, kontynuując jego misję i koordynując pomoc dla misji opiekujących się chorymi.

Dokładna liczba osób żyjących z trądem lub jego następstwami pozostaje nieznana, ponieważ choroba w wielu regionach jest niedodiagnozowana, a dane różnią się w zależności od źródła. Najwięcej przypadków odnotowuje się w Indiach. Część pacjentów, którzy przeszli leczenie, wymaga stałej opieki ze względu na trwałe uszkodzenia. Choroba dotyka głównie osoby żyjące w skrajnym ubóstwie, dlatego organizacje takie jak fundacje imienia Follereau łączą leczenie z pomocą socjalną i edukacyjną dla całych rodzin.

Wsparcie Światowego Dnia Trędowatych nie ogranicza się wyłącznie do datków, choć zbiórki w Polsce są popularną formą pomocy. Równie istotne jest:
– rozpowszechnianie rzetelnych informacji o trądzie, aby przełamywać stereotypy,
– wspieranie organizacji misyjnych i medycznych działających w krajach, gdzie trąd wciąż występuje,
– rozmowy o historii Raoula Follereau, przypominające, że wykluczenie chorych to problem nie tylko historyczny.

Święto ma podwójne znaczenie – przypomina o konkretnej chorobie, ale też o mechanizmie odrzucania ludzi, który Follereau nazywał „trądem duchowym”, obecnym w każdej epoce i społeczeństwie, niezależnie od poziomu rozwoju medycyny.

Ciekawostki

1. W Indiach święto obchodzi się 30 stycznia, w rocznicę śmierci Mahatmy Gandhiego, a nie w ostatnią niedzielę stycznia jak w reszcie świata.
2. Raoul Follereau, choć nazywany 'apostołem trędowatych', z wykształcenia był podróżnikiem i dziennikarzem, a nie lekarzem.
3. W Polsce obchody koordynuje Fundacja Polska Raoula Follereau, działająca od 1995 roku.