Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej dla Dialogu i Rozwoju

Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej dla Dialogu i Rozwoju obchodzony jest corocznie 21 maja z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych i UNESCO. Święto to podkreśla, że różnorodność kulturowa świata oraz dialog między kulturami są kluczowymi elementami zapewnienia pokoju i zrównoważonego rozwoju, wykraczającymi poza akademickie dyskusje.

Początki Światowego Dnia Różnorodności Kulturowej

Korzenie tego dnia sięgają Powszechnej Deklaracji UNESCO o Różnorodności Kulturowej, przyjętej w 2001 roku – pierwszego międzynarodowego dokumentu uznającego różnorodność kulturową za wartość samą w sobie. Rok później, 20 grudnia 2002 roku, Zgromadzenie Ogólne ONZ jednogłośnie przyjęło rezolucję 57/249, ustanawiającą 21 maja Światowym Dniem Różnorodności Kulturowej dla Dialogu i Rozwoju. Był to pierwszy dokument tej rangi, który włączył różnorodność kulturową i dialog międzykulturowy do międzynarodowych ram prawnych ONZ. Święto to bywa również nazywane po prostu Światowym Dniem Różnorodności Kulturowej – skrócona forma funkcjonuje równolegle z pełną nazwą w mediach.

Związek z innymi inicjatywami ONZ

Data 21 maja wpisuje się w szerszy kontekst dokumentów ONZ dotyczących kultury, w tym Konwencji UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego z 2005 roku. W 2015 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję A/C.2/70/L.59, która bezpośrednio łączy kulturę z celami zrównoważonego rozwoju zawartymi w Agendzie 2030. Podobną logikę stosują inne dni ustanowione przez ONZ, takie jak Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego, obchodzony 21 lutego.

Dlaczego dialog międzykulturowy jest tak ważny?

ONZ wskazuje, że aż 89% współczesnych konfliktów zbrojnych ma miejsce w krajach o niskim poziomie dialogu międzykulturowego. To argument praktyczny, a nie tylko symboliczny – wzmacnianie dialogu międzykulturowego jest traktowane jako istotny element budowania trwałego pokoju, obok kwestii gospodarczych i politycznych. Sektor kultury i przemysły kreatywne są przywoływane nie tylko jako sfera symboliczna, ale także jako realna gałąź gospodarki. Sześć lat po ustanowieniu tego dnia UNESCO wraz z Sojuszem Cywilizacji ONZ uruchomiły kampanię „Zrób jedną rzecz dla różnorodności i włączenia”, zachęcającą pojedyncze osoby i organizacje do podejmowania konkretnych, niewielkich działań na rzecz otwartości kulturowej.

Obchody w Polsce

W Polsce Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej dla Dialogu i Rozwoju jest obchodzony głównie przez instytucje kultury, uczelnie i organizacje pozarządowe zajmujące się prawami mniejszości. Dzień ten staje się okazją do debat, wystaw czy pokazów filmowych. Mimo rangi tego święta w dokumentach ONZ i UNESCO, w Polsce jest ono mało znane poza wąskimi środowiskami, co ilustruje, jak wiele oficjalnych dni ONZ funkcjonuje w Polsce bardziej jako ciekawostka niż jako realnie obchodzone wydarzenie.

Jak uczcić Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej?

• Wybierz film, książkę lub muzykę spoza swojego kręgu kulturowego – to prosty sposób na indywidualne zaangażowanie w ideę dnia.
• Sprawdź, czy lokalne muzeum lub dom kultury organizuje wydarzenia z tej okazji – wiele instytucji przygotowuje specjalne programy na 21 maja.

Ciekawostki

1. Deklaracja UNESCO z 2001 roku, która poprzedziła to święto, była pierwszym międzynarodowym dokumentem wprost uznającym różnorodność kulturową za wartość samą w sobie.
2. Konwencja UNESCO o ochronie różnorodności form wyrazu kulturowego, przyjęta w 2005 roku, rozwija cele wyznaczone przez to święto.
3. Według danych ONZ aż 89 procent współczesnych konfliktów zbrojnych toczy się w krajach o niskim poziomie dialogu międzykulturowego.