Światowy Dzień Praw Osób Starszych

15 czerwca obchodzimy Światowy Dzień Praw Osób Starszych – stałą datę, która przypomina o godności i prawach seniorów, a także o problemie przemocy i zaniedbywania wobec nich. W globalnym kontekście święto to znane jest pod inną nazwą, choć dotyczy tej samej kwestii.

Pochodzenie nazwy i daty

Międzynarodowo dzień ten funkcjonuje jako World Elder Abuse Awareness Day (WEAAD), co oznacza „Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi”. Polska wersja, Światowy Dzień Praw Osób Starszych, kładzie nacisk na prawa, choć oba ujęcia się uzupełniają. Inicjatorami są Międzynarodowa Sieć Zapobiegania Przemocy wobec Osób Starszych (INPEA) oraz Światowa Organizacja Zdrowia. Święto ustanowiono w 2006 roku, a w 2011 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ oficjalnie uznało je za międzynarodowe wydarzenie.

Definicja przemocy wobec osób starszych

To szersze zjawisko, obejmujące nie tylko przemoc fizyczną, ale także:

• zaniedbanie – brak opieki, jedzenia, leków, kontaktu
• przemoc psychiczną i emocjonalną, np. izolowanie od bliskich
• wykorzystywanie finansowe – kontrola pieniędzy pod pretekstem bezpieczeństwa
• naruszanie godności – traktowanie jak dziecko

Przemoc zwykle rozwija się stopniowo, przez ograniczanie samodzielności, aż do całkowitej utraty wpływu na własne życie. Dlatego ważne jest reagowanie już na pierwsze sygnały.

Dlaczego temat pozostaje aktualny?

Społeczeństwa starzeją się, zwiększając liczbę osób zależnych od opieki. Wzrasta ryzyko nadużyć, zwłaszcza gdy brakuje kontroli zewnętrznej. Światowy Dzień Praw Osób Starszych przypomina o konieczności stałej uwagi, a nie tylko jednorazowych działań. W Polsce często porusza się temat samotności seniorów i potrzeby wczesnej reakcji na niepokojące sygnały.

Jak uczcić ten dzień?

Nie wymaga to dużych działań, choć instytucjonalne inicjatywy są ważne:

• odwiedzić starszego sąsiada lub krewnego, z którym nie ma kontaktu
• zapytać wprost o bezpieczeństwo i potrzeby
• zgłosić podejrzenie zaniedbania do ośrodka pomocy społecznej

Święto ma sens, gdy przekształca się w stałą uwagę na potrzeby seniorów, którzy często nie mają siły się o siebie upomnieć.

„Starość szanuje się nie za lata, lecz za mądrość, którą się w nich zdobyło”

przysłowie ludowe

Ciekawostki

1. Na świecie dzień ten jest częściej znany pod nazwą World Elder Abuse Awareness Day (WEAAD), skupioną na zjawisku przemocy, a nie samych prawach seniorów.
2. Inicjatorem święta była organizacja INPEA - Międzynarodowa Sieć Zapobiegania Przemocy wobec Osób Starszych - działająca wspólnie ze Światową Organizacją Zdrowia.
3. Data 15 czerwca jest stała i nie przesuwa się w kolejnych latach, w przeciwieństwie do części innych świąt tematycznie z nią powiązanych.