Światowy Dzień Lodowców

Światowy Dzień Lodowców (World Glacier Day) obchodzony jest corocznie 21 marca – to jedno z najmłodszych świąt w kalendarzu, ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ i po raz pierwszy świętowane w 2025 roku. Jego celem jest zwrócenie uwagi na szybkie topnienie lodowców i jego konsekwencje dla klimatu oraz dostępności wody pitnej na świecie.

Najmłodsze święto w kalendarzu

W 2025 roku ONZ ogłosiła Międzynarodowy Rok Ochrony Lodowców, a przy tej okazji ustanowiła Światowy Dzień Lodowców. Za organizację obchodów odpowiadają UNESCO oraz Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO), wyznaczone przez ONZ jako wiodące agencje w tej dziedzinie.

Dlaczego akurat lodowce?

Lodowce nie są tylko malowniczymi formacjami górskimi – stanowią kluczowy element cyklu hydrologicznego, magazynując ogromne ilości słodkiej wody. Ich topnienie zaburza dopływ wody do rzek, co wpływa na rolnictwo i zaopatrzenie w wodę pitną w wielu regionach świata, od Andów po Himalaje.

Dzień Lodowców i Dzień Wody – bliźniacze święta

Światowy Dzień Lodowców przypada dzień przed Światowym Dniem Wody (22 marca), ustanowionym przez ONZ w 1992 roku. W 2025 roku oba święta połączono hasłem „Ochrona lodowców”, a towarzyszył im raport „Water Towers: Mountains and Glaciers”, analizujący wpływ topnienia lodowców na zasoby wodne.

Dekada nauki o kryosferze

ONZ ogłosiła lata 2025–2034 Dekadą Nauki o Kryosferze, podkreślając znaczenie badań nad lodowcami, śniegiem i wieczną zmarzliną. Celem jest zwiększenie świadomości na temat wyzwań związanych z kryosferą i potrzeby rzetelnych danych naukowych.

Lodowce a Polska

W Polsce, choć nie ma klasycznych lodowców, w Tatrach występują wieloletnie pokrywy śnieżne i firnowe, monitorowane przez naukowców. Światowy Dzień Lodowców nie ma jeszcze odrębnej tradycji obchodów w Polsce, ale bywa łączony z działaniami organizowanymi przy okazji Światowego Dnia Wody. W 2025 roku Wody Polskie zorganizowały m.in. sprzątanie brzegów Kanału Żerańskiego w Warszawie.

Jak uczcić Światowy Dzień Lodowców?

Święto można uczcić na różne sposoby, np.:
– porównując zdjęcia lodowca z różnych lat,
– ograniczając dziś ślad węglowy (np. wybierając transport publiczny),
– zapoznając się z projektami badawczymi dotyczącymi kryosfery w polskich górach,
– rozmawiając z dziećmi o znaczeniu lodowców dla globalnego klimatu.

Ciekawostka: 21 marca obchodzony jest także Światowy Dzień Lalkarstwa – zupełnie inny temat, ale ta sama data w kalendarzu.

Ciekawostki

1. Święto ustanowiono przy okazji ogłoszenia przez ONZ roku 2025 Międzynarodowym Rokiem Ochrony Lodowców.
2. Za koordynację obchodów odpowiadają UNESCO i Światowa Organizacja Meteorologiczna.
3. ONZ ogłosiła też lata 2025–2034 Dekadą Nauki o Kryosferze.
4. Światowy Dzień Lodowców wypada dokładnie w tym samym dniu co Światowy Dzień Lalkarstwa - 21 marca.