Prima Aprilis

Prima Aprilis to coroczne święto obchodzone 1 kwietnia, znane z żartów, fałszywych wiadomości i psikusów, które można płatać tylko do południa. Nazwa pochodzi z łaciny (prima dies Aprilis) i oznacza „pierwszy dzień kwietnia”. Tego dnia media, firmy i osoby prywatne prześcigają się w wymyślaniu coraz bardziej wiarygodnych kawałów.

Pochodzenie Prima Aprilis – niejasne, ale fascynujące

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, skąd wziął się zwyczaj Prima Aprilis. Najstarsze ślady wskazują na Francję z 1508 roku, a niderlandzki poemat z XVI wieku opisuje sługę otrzymującego absurdalne polecenie właśnie 1 kwietnia. To sugeruje, że tradycja istniała na długo przed reformą kalendarza.

Reforma kalendarza – popularna, lecz wątpliwa teoria

Najczęściej powtarzana teoria łączy Prima Aprilis z reformą kalendarza z 1582 roku, kiedy to papież Grzegorz XIII wprowadził kalendarz gregoriański, przesuwając początek roku na 1 stycznia. Osoby, które uparcie świętowały Nowy Rok wiosną, stawały się obiektem żartów i były nazywane „kwietniowymi głupcami”. Historycy jednak podkreślają, że to wyjaśnienie jest prawdopodobnie późniejszym tłumaczeniem, ponieważ żarty pierwszokwietniowe znano już w XVI wieku we Francji i Flandrii, zanim reforma się upowszechniła. Inna teoria wiąże to święto z rzymskim świętem Cerialia, podczas którego czczono boginię Ceres.

Różnorodne tradycje Prima Aprilis na świecie

• We Francji i Włoszech popularnym żartem jest przyklejanie ofierze na plecach papierowej rybki – stąd nazwa „poisson d’avril”.
• W Wielkiej Brytanii i Irlandii obowiązuje zasada: żarty tylko do południa, bo po nim osoba, która zażartuje, sama staje się „April Fool”.
• W krajach hiszpańskojęzycznych odpowiednikiem jest Día de los Santos Inocentes, obchodzony 28 grudnia.
• W Rosji dzień ten nazywany jest po prostu Dniem Śmiechu.

Prima Aprilis w Polsce – tradycja sięgająca XVII wieku

Do Polski zwyczaj dotarł w epoce nowożytnej, prawdopodobnie przez Niemcy, i już w XVII wieku był uznawany za głęboko zakorzenioną tradycję. W ludowych podaniach wierzono, że 1 kwietnia duchy i siły natury mszczą się na oszustach, co nadawało żartom magiczne uzasadnienie. Ciekawostka historyczna: sojusz antyturecki z Leopoldem I Habsburgiem podpisano faktycznie 1 kwietnia 1683 roku, ale antydatowano go na 31 marca, aby uniknąć wątpliwości co do powagi umowy.

Jak żartować, nie przesadzając?

Skuteczny żart na Prima Aprilis nie musi być skomplikowany – wystarczy odrobina kreatywności i wyczucia. Popularne pomysły to zamiana etykiet w lodówce, wysłanie fałszywej wiadomości w firmowej grupie lub pytanie o pożyczenie telefonu z ukrytą zmianą języka w ustawieniach. W Wielkiej Brytanii od wieków obowiązuje zasada: żartuj do południa, a potem zachowuj powagę, bo inaczej sam możesz stać się „kwietniowym głupcem”.

Ciekawostki

1. Najstarsza pisana wzmianka o żartach pierwszokwietniowych pochodzi z Francji z 1508 roku.
2. W Wielkiej Brytanii żartować można tylko do południa - kto zrobi kawał po nim, sam staje się „April Fool”.
3. Sojusz z 1683 roku podpisano faktycznie 1 kwietnia, ale antydatowano go na 31 marca, by uniknąć skojarzeń z żartem.