Niebieski Poniedziałek

Niebieski Poniedziałek, znany również jako Blue Monday, w tym roku przypada 18 stycznia, choć data ta nie jest stała – zgodnie z definicją to trzeci poniedziałek stycznia, który w różnych latach może wypaść nawet tydzień wcześniej lub później.

To jedno z najbardziej znanych pseudonaukowych świąt, które zyskało ogromną popularność medialną, mimo że jego twórcy przyznali, iż nie mieli zamiaru traktować go poważnie.

Geneza koncepcji

Pojęcie Blue Monday spopularyzował w 2005 roku Cliff Arnall, psycholog związany wówczas z Uniwersytetem w Cardiff, na zlecenie firmy turystycznej Sky Travel. Stworzył on wzór, który łączył czynniki takie jak pogoda, poziom zadłużenia po świętach, czas od Bożego Narodzenia, porzucone postanowienia noworoczne oraz ogólny poziom motywacji. Efektem miał być jeden, matematycznie wyliczony dzień, uznawany za najbardziej przygnębiający w roku.

Krytyka naukowa

Problem polega na tym, że wzór łączył niemierzalne wielkości, takie jak „poziom motywacji”, co od początku budziło wątpliwości. Psycholodzy od lat podkreślają, że Blue Monday to nie badanie naukowe, lecz chwyt marketingowy, który przypadkowo stał się kultowy. Sama firma Sky Travel przyznała, że celem kampanii była promocja wyjazdów wakacyjnych, a nastrój był jedynie pretekstem.

Dlaczego przetrwało w kalendarzach

Niebieski Poniedziałek zyskał popularność dzięki chwytliwej nazwie i prostej historii. Styczeń rzeczywiście bywa trudny psychicznie – krótkie dni, wydatki po świętach, powrót do rutyny – więc koncepcja trafiła na podatny grunt, mimo że data i wzór są fikcją. W Polsce funkcjonuje też potoczne określenie tego zjawiska – „dołek postyczniowy”, używane bez odwołania do angielskiego wzoru.

Stanowisko psychologów

Badania nie potwierdzają, by istniał jeden, uniwersalny najgorszy dzień roku dla wszystkich. Nastrój zależy od wielu czynników – indywidualnych, sezonowych, zdrowotnych – których nie da się ująć w jednym równaniu. Psycholodzy zalecają dbanie o dobrostan psychiczny przez cały rok, a nie skupianie się na jednej dacie.

Jak podejść do tego dnia

Zamiast traktować 18 stycznia jako pechowy, warto potraktować go jako okazję do refleksji nad samopoczuciem po świętach. Można też podejść do niego z przymrużeniem oka – jako do medialnego rytuału, a nie prognozy nastroju. Warto również:

• Zaplanować coś przyjemnego na najbliższy weekend, zamiast czekać na wiosnę.
• Ograniczyć czytanie negatywnych wiadomości o tym dniu – mogą one pogorszyć nastrój bardziej niż sama pogoda.
• Jeśli gorszy nastrój utrzymuje się dłużej niż kilka dni, potraktować to poważnie, a nie jako żart.

Blue Monday pokazuje, jak łatwo pseudonaukowa etykieta może na stałe wejść do języka i kalendarzy, nawet jeśli jej twórcy sami przyznają, że nie ma ona większego znaczenia.

Ciekawostki

1. Koncepcję spopularyzował w 2005 roku Cliff Arnall na zlecenie brytyjskiej firmy turystycznej Sky Travel.
2. „Wzór” na najbardziej przygnębiający dzień roku nie ma potwierdzenia naukowego i bywa krytykowany przez psychologów jako pseudonauka.
3. Realna data Blue Monday to trzeci poniedziałek stycznia, który każdego roku wypada w innym dniu.