Międzynarodowy Dzień Zdrowia Roślin

Międzynarodowy Dzień Zdrowia Roślin obchodzony jest corocznie 12 maja. To święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ wiosną 2022 roku, poświęcone ochronie upraw przed szkodnikami i chorobami, które co roku niszczą znaczną część światowych zbiorów.

Rezolucję przyjęto jednogłośnie, a inicjatywę zgłosiła Zambia, do której dołączyły Boliwia, Finlandia, Pakistan, Filipiny i Tanzania. Formalną opiekę nad dniem sprawuje FAO – Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa.

Geneza święta

Międzynarodowy Dzień Zdrowia Roślin stanowi trwałe dziedzictwo Międzynarodowego Roku Zdrowia Roślin, obchodzonego przez ONZ w latach 2020-2021. Jak wyjaśniła wiceszefowa FAO Beth Bechdol, stały dzień miał stać się „kluczowym dziedzictwem” tamtej kampanii – czymś, co pozostanie w kalendarzu na stałe, zamiast zniknąć wraz z rocznicową okazją.

Skala strat spowodowanych przez choroby roślin

Dane FAO pokazują, że szkodniki i choroby roślin niszczą rocznie około 40% światowych zbiorów. Przy rosnącej populacji świata i niestabilnych łańcuchach dostaw, strata na takim poziomie oznacza nie tylko wyższe ceny żywności, ale też realne ryzyko głodu w regionach zagrożonych niedoborem żywności.

Globalny charakter zagrożeń dla roślin

Szkodniki nie respektują granic państw. Transport sadzonek, drewna czy kwiatów ciętych pozwala im szybko przemieszczać się na duże odległości. Przykładem jest rolnica zbożówka, gatunek inwazyjny, który z Ameryki dotarł do Afryki i Azji, zagrażając uprawom kukurydzy. Podobna sytuacja miała miejsce na przełomie 2019 i 2020 roku, gdy Róg Afryki zmagał się z plagą szarańczy pustynnej.

Takie kryzysy uświadamiają, że ochrona roślin to problem globalny, a nie tylko lokalny. Kupowanie sadzonek z niepewnych źródeł może wiązać się z poważnym ryzykiem.

Cele Międzynarodowego Dnia Zdrowia Roślin

FAO wyznaczyło pięć głównych celów tego dnia: budowanie świadomości roli roślin w realizacji Agendy 2030, ograniczanie rozprzestrzeniania szkodników przez handel i podróże, wzmacnianie systemów monitoringu, promowanie zrównoważonej ochrony upraw oraz inwestycje w nowe technologie fitosanitarne.

W praktyce oznacza to kontrole fitosanitarne na granicach, certyfikaty przy imporcie sadzonek czy programy wczesnego wykrywania gatunków inwazyjnych, takich jak szrotówek kasztanowcowiaczek, który w kilkanaście lat rozprzestrzenił się po całej Europie.

Dla rolnictwa takie procedury są niezbędne. Jeden niewykryty transport zainfekowanych sadzonek może w ciągu kilku sezonów zniszczyć plantacje budowane przez lata – dlatego kontrola fitosanitarna działa podobnie jak kwarantanna, tylko dla roślin.

Jak uczcić Międzynarodowy Dzień Zdrowia Roślin

• Sprawdź kondycję roślin doniczkowych i ogrodowych pod kątem szkodników, zanim się rozmnożą.
• Kupując sadzonki lub nasiona z zagranicy, upewnij się, że mają certyfikat fitosanitarny.
• Wybieraj lokalne szkółki i gospodarstwa stosujące integrowaną ochronę roślin zamiast chemicznych oprysków.

Dla większości z nas Międzynarodowy Dzień Zdrowia Roślin to dobra okazja, by przyjrzeć się swoim roślinom. Nawet drobna plamka na liściu może być pierwszym sygnałem problemu, który w skali globalnej kosztuje miliardy.

Ciekawostki

1. Inicjatorem ustanowienia tego dnia była Zambia, wspierana przez Boliwię, Finlandię, Pakistan, Filipiny i Tanzanię.
2. Dzień jest bezpośrednią kontynuacją Międzynarodowego Roku Zdrowia Roślin, obchodzonego przez ONZ w latach 2020-2021.
3. FAO wyznaczyła pięć celów obchodów, od wzmacniania monitoringu szkodników po inwestycje w nowe technologie fitosanitarne.