Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową

21 marca został ustanowiony Międzynarodowym Dniem Walki z Dyskryminacją Rasową przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1966 roku. Data ta upamiętnia masakrę w Sharpeville w Południowej Afryce z 1960 roku, gdy policja otworzyła ogień do pokojowych demonstrantów protestujących przeciwko prawom apartheidu – zginęło 69 osób, a około 180 zostało rannych.

Masakra w Sharpeville była odpowiedzią policji na pokojowy protest przeciwko tzw. pass laws, które zmuszały czarnoskórych obywateli RPA do posiadania specjalnych dokumentów ograniczających ich swobodę przemieszczania się. Ofiary były często postrzeliwane w plecy podczas ucieczki. To wydarzenie stało się symbolem brutalności apartheidu i przyczyniło się do międzynarodowego potępienia polityki segregacji rasowej w RPA. Zdjęcia z miejsca zdarzenia szybko obiegły światową prasę, stając się dowodem na skutki instytucjonalnego rasizmu.

Sześć lat później ONZ oficjalnie ustanowił 21 marca Międzynarodowym Dniem Walki z Dyskryminacją Rasową, wzywając państwa członkowskie do zintensyfikowania działań przeciwko wszelkim formom dyskryminacji. W RPA dzień ten nosi nazwę Dnia Praw Człowieka i jest dniem wolnym od pracy, co jest rzadkim przypadkiem, gdy międzynarodowe święto pokrywa się z krajowym świętem państwowym.

Choć geneza dnia wiąże się z konkretnym wydarzeniem historycznym, jego znaczenie wykracza dziś daleko poza historię RPA. Dotyczy on współczesnych problemów, takich jak:
– dyskryminacja w dostępie do pracy, edukacji i mieszkań ze względu na pochodzenie etniczne lub kolor skóry,
– przemoc i mowa nienawiści motywowana rasizmem, w tym w internecie,
– systemowe nierówności w wymiarze sprawiedliwości dotykające mniejszości.

W tym dniu ONZ i jej agendy publikują raporty, a rządy oraz organizacje pozarządowe organizują debaty, wystawy i wydarzenia edukacyjne. W wielu krajach szkoły włączają ten dzień do programów nauczania, przypominając uczniom o historii walki o prawa obywatelskie. Każdego roku obchody odbywają się pod hasłem przewodnim ustalanym przez ONZ.

Święto to ma charakter poważny i nie jest przeznaczone do komercyjnych czy rozrywkowych celów. W tym dniu można:
– zapoznać się z historią masakry w Sharpeville i jej znaczeniem w kontekście apartheidu,
– zwrócić uwagę na to, jak instytucje w otoczeniu radzą sobie z dyskryminacją rasową,
– wesprzeć organizacje działające na rzecz równości rasowej.

Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową przypomina, że mechanizmy prowadzące do historycznych tragedii, takich jak masakra w Sharpeville, wciąż istnieją i wymagają globalnej uwagi.

Ciekawostki

1. Dzień ustanowiono w 1966 roku, sześć lat po masakrze w Sharpeville, gdzie zginęło 69 osób, a około 180 zostało rannych.
2. W Południowej Afryce 21 marca jest jednocześnie Dniem Praw Człowieka i dniem wolnym od pracy.
3. Ofiary masakry protestowały pokojowo przeciwko przepisom apartheidu nakazującym czarnoskórym mieszkańcom noszenie specjalnych przepustek.