Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich

Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich obchodzony jest 11 grudnia z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych i, w przeciwieństwie do wielu dat w tym kalendarzu, ma bardzo precyzyjnie udokumentowaną genezę. To dzień, który przypomina, że tereny górskie to nie tylko widokówkowe krajobrazy, ale źródło wody pitnej dla ponad połowy ludzkości.

Skąd wzięła się data Międzynarodowego Dnia Terenów Górskich?

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło to święto w ślad za Międzynarodowym Rokiem Gór, obchodzonym w 2002 roku z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Regularne, coroczne obchody 11 grudnia trwają nieprzerwanie od 2003 roku.

Dlaczego tereny górskie są aż tak ważne?

Według FAO obszary górskie zaopatrują w wodę pitną ponad połowę światowej populacji, mimo że sami mieszkańcy gór często żyją w ubóstwie, z dala od dużych ośrodków. Góry regulują też lokalny klimat, są domem dla wielu unikalnych gatunków roślin i zwierząt oraz stanowią zaplecze dla rolnictwa górskiego i pasterstwa, z którego żyją całe społeczności.

Kto tak naprawdę mieszka w górach?

Według danych FAO w górskich rejonach świata mieszka ponad miliard ludzi, a same góry odpowiadają za około jedną czwartą lądowej bioróżnorodności planety – mimo że zajmują znacznie mniejszą część powierzchni Ziemi. Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich ma przypominać, że wiele z tych społeczności żyje z pasterstwa i rolnictwa górskiego, które łatwo zniszczyć nieprzemyślaną eksploatacją terenu, a bardzo trudno odbudować.

Jak obchodzi się ten dzień?

FAO co roku ogłasza temat przewodni i publikuje materiały poświęcone konkretnemu zagadnieniu – bioróżnorodności, gospodarce wodnej albo zmianom klimatu w górach. Do obchodów włączają się:

• lokalne organizacje ekologiczne i parki narodowe, organizując wykłady i wystawy,
• szkoły w regionach górskich, prowadząc lekcje o lokalnym ekosystemie,
• Mountain Partnership przy FAO, koordynując wydarzenia w skali globalnej.

Dlaczego akurat teraz mówi się o górach głośniej niż kiedyś?

Himalaje, Andy, Alpy czy nasze rodzime Karpaty mają wspólny problem – topniejące lodowce i zmieniający się reżim opadów, od których zależy zaopatrzenie w wodę milionów ludzi mieszkających znacznie niżej, poza samymi górami. Dlatego coroczny temat FAO coraz częściej dotyczy wprost zmian klimatu, a nie tylko tradycyjnie kojarzonej z górami ochrony przyrody.

Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich w Polsce

W Polsce dzień odnotowują przede wszystkim instytucje związane z parkami narodowymi w Tatrach, Karkonoszach czy Bieszczadach, choć nie ma tu odrębnej, ogólnokrajowej kampanii – obchody wpisują się w globalny kalendarz FAO. Mimo to same Karpaty, w tym ich polska część, są dobrym przykładem tego, o czym mówi to święto: to właśnie stamtąd bierze się woda zasilająca znaczną część rzek w południowej Polsce.

Jak uczcić Międzynarodowy Dzień Terenów Górskich?

Można zacząć od czegoś prostego: sprawdzić, skąd faktycznie płynie woda w kranie i czy jej źródłem nie są przypadkiem górskie zlewnie. Warto też wybrać się na spacer w najbliższe wzgórza, jeśli akurat mieszka się w górzystej okolicy, albo wesprzeć lokalny produkt z regionu górskiego zamiast jego przemysłowego odpowiednika.

Ciekawostki

1. Według FAO obszary górskie dostarczają wodę pitną ponad połowie ludzkości, choć same zajmują tylko część powierzchni lądów.
2. Święto jest bezpośrednią kontynuacją Międzynarodowego Roku Gór, obchodzonego w 2002 roku z inicjatywy FAO.
3. Koordynacją globalnych obchodów zajmuje się Mountain Partnership - partnerstwo krajów i organizacji działające przy FAO.