Międzynarodowy Dzień Równej Płacy

Międzynarodowy Dzień Równej Płacy, obchodzony 18 września, przypomina o wciąż aktualnym problemie nierówności wynagrodzeń między kobietami a mężczyznami za tę samą lub porównywalną pracę. Choć święto to zostało ustanowione przez ONZ stosunkowo niedawno, bo pod koniec 2019 roku, to kwestia równości płac jest dyskutowana od wielu dekad.

Pomysł na to święto wyszedł od Equal Pay International Coalition (EPIC) – koalicji zainicjowanej przez Międzynarodową Organizację Pracy, UN Women i OECD. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się w 2020 roku. Mimo że zasada równej płacy jest formalnie uznawana niemal na całym świecie, w praktyce jej wdrażanie napotyka na liczne trudności. Według danych ONZ globalna luka płacowa wynosi około 20%, co oznacza, że kobiety zarabiają średnio jedną piątą mniej niż mężczyźni. Przyczyny tego zjawiska są złożone i obejmują m.in. większą obecność kobiet w pracy nierejestrowanej, nierówny podział obowiązków opiekuńczych, tzw. „karę za macierzyństwo” oraz dyskryminujące praktyki rekrutacyjne.

Islandia jako pierwszy kraj wprowadziła w 2018 roku przepisy wymagające od większych firm i instytucji regularnego certyfikowania równości płac. Pracodawcy muszą udowadniać, że nie różnicują wynagrodzeń ze względu na płeć, pod groźbą kar finansowych. To przykład skutecznego wdrożenia zasady równości, który często przywoływany jest w dyskusjach o innych krajach.

Luka płacowa ma istotny wpływ nie tylko na bieżące zarobki, ale także na przyszłe emerytury i bezpieczeństwo finansowe kobiet. Nierówności z okresu aktywności zawodowej kumulują się przez lata, co sprawia, że równa płaca jest nie tylko kwestią sprawiedliwości społecznej, ale także ważnym elementem walki z ubóstwem, szczególnie wśród starszych kobiet.

W Polsce różnica w wynagrodzeniach jest niższa niż średnia unijna, jednak eksperci wskazują, że wynika to częściowo z odmiennej struktury zatrudnienia, a nie z faktycznej równości. Temat ten regularnie pojawia się przy okazji dyskusji o transparentności wynagrodzeń i unijnej dyrektywie w tej sprawie, którą Polska musi wdrożyć do prawa krajowego.

18 września można zwrócić uwagę na kilka działań: sprawdzić, czy w firmie funkcjonuje polityka jawności wynagrodzeń, zapoznać się z unijną dyrektywą o transparentności płac oraz otwarcie rozmawiać o zarobkach, ponieważ milczenie w tej kwestii sprzyja utrzymywaniu nierówności.

Choć równa płaca za równą pracę wydaje się oczywistością zapisaną w wielu konstytucjach, to rzeczywistość wciąż odbiega od tych deklaracji. Międzynarodowy Dzień Równej Płacy istnieje właśnie po to, by zwrócić uwagę na tę rozbieżność.

Ciekawostki

1. Pierwsze oficjalne obchody święta odbyły się 18 września 2020 roku.
2. Święto powstało z inicjatywy koalicji EPIC, prowadzonej przez ILO, UN Women i OECD.
3. Luka płacowa kumuluje się w czasie i przekłada się później na niższe emerytury kobiet.