Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści

Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści obchodzony jest 18 czerwca i ma na celu zwrócenie uwagi na problem języka, który poniża, odczłowiecza lub nawołuje do przemocy wobec grup mniejszościowych. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło ten dzień rezolucją 75/309 w lipcu 2021 roku.

Dlaczego akurat 18 czerwca

Data obchodów nie ma symbolicznego znaczenia historycznego, lecz jest rocznicą ogłoszenia Strategii i Planu Działania Narodów Zjednoczonych w sprawie Mowy Nienawiści przez sekretarza generalnego ONZ 18 czerwca 2019 roku. ONZ powiązało tę datę bezpośrednio z konkretnym dokumentem politycznym, a nie z odległym wydarzeniem historycznym.

Czym różni się mowa nienawiści od wolności słowa

ONZ definiuje mowę nienawiści jako komunikację, która atakuje lub używa poniżającego języka wobec osoby lub grupy ze względu na cechy takie jak religia, pochodzenie etniczne, narodowość, płeć czy orientacja seksualna. Granica między wolnością słowa a mową nienawiści bywa sporna prawnie i politycznie, ale ONZ podkreśla, że chodzi o język, który realnie podżega do dyskryminacji lub przemocy, a nie o cenzurowanie niewygodnych opinii. W praktyce oznacza to, że ta sama wypowiedź może być uznana za mowę nienawiści w jednym kraju, a w innym pozostać legalna, ze względu na różnice w standardach prawnych.

Dlaczego internet zmienił skalę problemu

Media społecznościowe sprawiły, że mowa nienawiści rozprzestrzenia się szybciej i dociera do znacznie szerszej publiczności niż kiedykolwiek wcześniej. ONZ wskazuje to jako główny powód, dla którego temat wymaga osobnego, corocznego dnia uwagi. Wcześniej podobne zjawiska były głównie lokalne, dziś jeden wpis może dotrzeć do milionów w kilka godzin, częściowo z powodu anonimowości, jaką dają platformy, a częściowo z powodu algorytmów promujących treści wywołujące silne emocje.

Jak jest obchodzony

ONZ organizuje w tym dniu wydarzenia wysokiego szczebla z udziałem przedstawicieli rządów, organizacji pozarządowych i platform technologicznych. Towarzyszą im kampanie edukacyjne w szkołach i mediach, skierowane głównie do młodych ludzi, którzy najczęściej stykają się z mową nienawiści online. W niektórych krajach szkoły organizują lekcje poświęcone rozpoznawaniu i zgłaszaniu takich treści, a firmy technologiczne publikują raporty przejrzystości dotyczące usuwania zgłoszonych treści.

Jak uczcić ten dzień

• Zgłaszać treści łamiące regulaminy platform społecznościowych zamiast przechodzić obok nich obojętnie.
• Sprawdzić, jak wygląda edukacja medialna w lokalnej szkole, i zgłosić potrzebę takich zajęć, jeśli jej brakuje.
• Unikać udostępniania treści, które poniżają konkretne grupy, nawet jeśli mają formę „tylko żartu”.

Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści nie zmieni algorytmów mediów społecznościowych, ale przypomina, że każdy użytkownik internetu współdecyduje o tym, co się w nim rozprzestrzenia. Sposób, w jaki reagujemy na nienawistny komentarz, ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać.

Ciekawostki

1. Data 18 czerwca upamiętnia rocznicę ogłoszenia ONZ-owskiej Strategii i Planu Działania w sprawie Mowy Nienawiści z 2019 roku.
2. ONZ celowo rozróżnia mowę nienawiści od wolności słowa, podkreślając, że dzień nie ma na celu cenzurowania opinii.
3. Wydarzenia towarzyszące temu dniu angażują nie tylko rządy, ale też same platformy technologiczne.