Międzynarodowy Dzień Opozycji Przeciw GMO

Międzynarodowy Dzień Opozycji Przeciw GMO obchodzony jest 8 kwietnia i skupia osoby sprzeciwiające się uprawom oraz produktom zawierającym organizmy genetycznie zmodyfikowane. Nie istnieje oficjalne źródło ani organizacja, która ustanowiła tę datę – święto funkcjonuje głównie w kalendarzach internetowych i wśród nieformalnych ruchów ekologicznych.

Przyczyny sprzeciwu wobec GMO

Oponenci GMO wskazują na różne kwestie, takie jak koncentrację kontroli nad nasionami w rękach kilku dużych korporacji, powiązanie niektórych odmian z konkretnymi pestycydami oraz brak ich zdaniem wystarczająco długich, niezależnych badań. Zwolennicy podkreślają, że zatwierdzone do obrotu odmiany GMO są uznawane przez główne agencje naukowe, takie jak EFSA czy WHO, za bezpieczne do spożycia. Spór ma więc realny, wciąż otwarty wymiar naukowy i społeczny, bez jednoznacznego rozstrzygnięcia.

Ruchy i inicjatywy związane z GMO

Jedną z najbardziej znanych akcji jest Marsz Przeciwko Monsanto, który po raz pierwszy odbył się w 2013 roku w kilkudziesięciu krajach. Inną inicjatywą jest amerykański Non-GMO Project, weryfikujący i oznaczający produkty wolne od GMO, z którego korzysta dziś wiele marek spożywczych na świecie.

Stanowisko nauki

Amerykańska Narodowa Akademia Nauk opublikowała w 2016 roku raport, w którym podsumowała dostępne badania nad bezpieczeństwem żywności GMO, nie znajdując dowodów na większe zagrożenie zdrowotne niż w przypadku odmian konwencjonalnych. Debata jednak trwa – krytycy zwracają uwagę, że spór dotyczy również kwestii środowiskowych, ekonomicznych i patentowych, a nie tylko bezpośredniego wpływu na zdrowie.

GMO w Polsce i Unii Europejskiej

W UE dopuszczenie odmiany GMO do obrotu wymaga oceny Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), a produkty zawierające powyżej 0,9% składników GMO muszą być odpowiednio oznakowane. Polska od 2012 roku zakazuje uprawy kukurydzy MON810, co w praktyce oznacza, że w Polsce nie prowadzi się dziś legalnych upraw roślin genetycznie zmodyfikowanych.

• W UE dopuszczenie odmiany GMO do obrotu wymaga oceny EFSA.
• Żywność z ponad 0,9% składników GMO musi być odpowiednio oznakowana.
• Polska od 2012 roku zakazuje uprawy kukurydzy MON810.

Jak zaangażować się w temat

Zamiast powtarzać hasła jednej lub drugiej strony sporu, warto sięgnąć po rzetelne źródła – raporty EFSA i publikacje organizacji ekologicznych – aby wyrobić sobie zdanie oparte na faktach, a nie na sloganach. Temat ten wymaga ostrożności, ponieważ łatwo o skróty myślowe, a trudniej o rzetelne porównanie argumentów. Przed podzieleniem się kolejną informacją warto sprawdzić, czy dotyczy ona odmiany dopuszczonej do obrotu w Europie, a nie upraw stosowanych w innych regionach. Ostrożność wobec kategorycznych twierdzeń jest ważna niezależnie od strony sporu.

Ciekawostki

1. Marsz Przeciwko Monsanto po raz pierwszy odbył się w 2013 roku jednocześnie w kilkudziesięciu krajach.
2. W Unii Europejskiej żywność zawierająca powyżej 0,9 proc. składników GMO musi być odpowiednio oznakowana.
3. Polska zakazała uprawy kukurydzy MON810, jedynej wcześniej dopuszczonej w UE odmiany GMO, ustawą z 2012 roku.
4. Największe areały upraw GMO na świecie znajdują się w USA, Brazylii, Argentynie i Kanadzie.