Międzynarodowy Dzień Mobilizacji Przeciwko Wojnie Nuklearnej

Międzynarodowy Dzień Mobilizacji Przeciwko Wojnie Nuklearnej obchodzony jest 28 stycznia, upamiętniając Deklarację Delhijską podpisaną tego dnia w 1985 roku. Sześciu przywódców państw – Indii, Argentyny, Grecji, Meksyku, Szwecji i Tanzanii – wezwało wtedy do powstrzymania wyścigu zbrojeń nuklearnych i stopniowej likwidacji arsenałów atomowych. Święto to jest głównie obchodzone w środowiskach pacyfistycznych i organizacjach zajmujących się rozbrojeniem.

Czym była Deklaracja Delhijska?

28 stycznia 1985 roku w Nowym Delhi sześciu przywódców podpisało wspólną deklarację wzywającą do zatrzymania wyścigu zbrojeń nuklearnych. Był to symboliczny moment zimnej wojny, gdy kraje spoza głównych bloków – USA i ZSRR – próbowały aktywnie wpływać na globalną politykę rozbrojeniową. Inicjatywę nazwano Sześciopaństwową Inicjatywą Pokojową Pięciu Kontynentów (Six Nation Five Continent Peace Initiative), a jej sygnatariusze spotykali się jeszcze kilkukrotnie, powtarzając swoje apele.

Dlaczego to wciąż aktualny temat?

Mimo końca zimnej wojny, liczba głowic nuklearnych nadal liczona jest w tysiącach, a traktaty takie jak NPT nie wyeliminowały ryzyka konfliktu atomowego. Napięcia geopolityczne ostatnich lat sprawiły, że temat broni jądrowej powrócił do debaty publicznej, co nadaje Międzynarodowemu Dniowi Mobilizacji Przeciwko Wojnie Nuklearnej nowe znaczenie.

Skąd niepewność co do daty?

W różnych kalendarzach święto bywa oznaczane jako 28 lub 29 stycznia, co wynika z różnic w strefach czasowych. Sama Deklaracja Delhijska nosi jednak datę 28 stycznia 1985 roku, więc tej wersji warto się trzymać.

Jak włączyć się w Międzynarodowy Dzień Mobilizacji Przeciwko Wojnie Nuklearnej?

To nie jest dzień na wielkie gesty, ale na uważność – warto poświęcić chwilę na zapoznanie się z sytuacją arsenałów nuklearnych. Organizacje pacyfistyczne publikują materiały edukacyjne i petycje, do których można się przyłączyć. Nawet krótka rozmowa o temacie ma znaczenie, ponieważ o broni nuklearnej mówi się zaskakująco mało. W Polsce temat rzadko trafia do głównego nurtu debaty, choć organizacje pacyfistyczne i ośrodki akademickie co jakiś czas do niego nawiązują. Rozbrojenie nuklearne to temat, który wraca falami – ostatnie lata przyniosły jego wyraźny powrót do nagłówków mediów na całym świecie. Deklaracja Delhijska przypomina, że nawet w napiętych momentach historii byli przywódcy gotowi apelować o rozsądek i odpowiedzialność, zamiast biernie czekać na decyzje mocarstw.

Ciekawostki

1. Deklarację Delhijską podpisało sześciu przywódców państw spoza NATO i Układu Warszawskiego, co było wtedy rzadkim przykładem wspólnej inicjatywy tzw. państw niezaangażowanych.
2. W części kalendarzy święto figuruje pod datą 29 stycznia, choć oryginalny dokument nosi datę 28 stycznia 1985 roku.
3. Inicjatywę sygnatariuszy deklaracji nazwano Sześciopaństwową Inicjatywą Pokojową Pięciu Kontynentów.