Międzynarodowy Dzień Migrantów

Międzynarodowy Dzień Migrantów, obchodzony 18 grudnia, jest okazją do przypomnienia o osobach opuszczających swoje kraje z powodu pracy, wojny, biedy lub prześladowań. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło to święto w 2000 roku, nieprzypadkowo wybierając tę datę. Dokładnie dziesięć lat wcześniej, 18 grudnia 1990 roku, przyjęto Międzynarodową konwencję o ochronie praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin. Łącząc oba wydarzenia, ONZ podkreśliło, że Dzień Migrantów to nie tylko symbol, ale także przypomnienie o konkretnych zobowiązaniach prawnych.

Dlaczego 18 grudnia?

Data została ustanowiona rezolucją 55/93 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 4 grudnia 2000 roku. Konwencja z 1990 roku była pierwszym dokumentem tej rangi poświęconym w całości prawom migrantów, dlatego rocznicę jej przyjęcia zamieniono w coroczne święto.

Ilu migrantów jest na świecie?

Według danych ONZ w 2024 roku na świecie żyło 304 miliony międzynarodowych migrantów – to niemal dwa razy więcej niż w 1990 roku, gdy liczba ta wynosiła około 154 milionów. Migranci to nie tylko uchodźcy uciekający przed wojną, ale przede wszystkim osoby szukające pracy, łączące się z rodziną lub studiujące za granicą. Największymi kierunkami migracji pozostają Stany Zjednoczone, Niemcy i Arabia Saudyjska.

Migrant, uchodźca, emigrant – czym się różnią?

Choć w codziennym języku terminy te bywają mylone, w prawie międzynarodowym oznaczają różne kategorie. Migrant to osoba zmieniająca miejsce zamieszkania, zwykle w poszukiwaniu pracy lub lepszych warunków życia. Uchodźca to ktoś, kto opuszcza kraj z powodu realnego zagrożenia – wojny, prześladowań lub klęski humanitarnej – i podlega ochronie na mocy Konwencji genewskiej z 1951 roku. Emigrant i imigrant to to samo zjawisko widziane z dwóch stron: raz jako wyjazd, raz jako przyjazd. Międzynarodowy Dzień Migrantów obejmuje wszystkie te grupy, nie tylko uchodźców.

Migracja z polskiej perspektywy

Przez dziesięciolecia Polska była przede wszystkim krajem emigracji – miliony Polaków wyjechały za pracą do Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Stanów Zjednoczonych. W ostatnich latach sytuacja się zmieniła: Polska stała się też krajem docelowym, przyjmującym głównie migrantów zarobkowych z Ukrainy i innych krajów byłego ZSRR, a po 2022 roku także miliony uchodźców wojennych z Ukrainy. To dobra okazja, by spojrzeć na migrację z obu stron – jako coś, czego sami jako naród doświadczyliśmy, i jako rzeczywistość, w której dziś funkcjonujemy, korzystając na co dzień z usług czy produktów dostarczanych przez pracowników z zagranicy.

Jak uczcić Międzynarodowy Dzień Migrantów?

Nie potrzeba wielkich gestów. Wystarczy przeczytać reportaż lub obejrzeć film o doświadczeniach migracji, wesprzeć lokalną organizację pomagającą cudzoziemcom, albo po prostu porozmawiać z sąsiadem, który przyjechał z innego kraju, zamiast zakładać, jak wygląda jego historia. W wielu miastach organizacje pozarządowe organizują z tej okazji otwarte spotkania, warsztaty językowe lub wspólne gotowanie potraw z różnych kultur.

Ciekawostki

1. Konwencja o ochronie praw pracowników migrujących, do której nawiązuje data święta, została przyjęta przez ONZ w 1990 roku, ale weszła w życie dopiero w 2003.
2. Liczba migrantów na świecie niemal podwoiła się od 1990 roku, kiedy wynosiła około 154 milionów.
3. Największymi krajami docelowymi dla migrantów pozostają od lat Stany Zjednoczone, Niemcy i Arabia Saudyjska.