Międzynarodowy Dzień Limeryków

Międzynarodowy Dzień Limeryków obchodzony jest 12 maja, w rocznicę urodzin Edwarda Leara – brytyjskiego ilustratora i poety, który w XIX wieku spopularyzował tę humorystyczną, rymowaną formę literacką na całym świecie.

Początki święta

Edward Lear urodził się 12 maja 1812 roku. W 1846 roku wydał zbiór „A Book of Nonsense”, zawierający absurdalne, rymowane opowieści z własnymi ilustracjami. Sam Lear nigdy nie użył terminu „limeryk” – nazwa ta pojawiła się dopiero w latach 80. i 90. XIX wieku, długo po jego śmierci, gdy forma ta stała się popularna w anglojęzycznej literaturze humorystycznej. Limeryki szybko zdobyły popularność również w Stanach Zjednoczonych, gdzie zadomowiły się w prasie satyrycznej i reklamach już na początku XX wieku.

Pochodzenie nazwy „limeryk”

Nazwa tej formy literackiej pochodzi od irlandzkiego miasta Limerick, choć związek Leara, Anglika bez irlandzkich korzeni, z tą nazwą pozostaje niejasny. Jedna z niepotwierdzonych teorii sugeruje, że nazwa mogła powstać w wyniku towarzyskich zabaw, w których improwizowane wersy kończono refrenem nawiązującym do Limerick. Badacze nie są pewni dokładnego pochodzenia terminu, więc kwestia ta pozostaje przedmiotem dyskusji. W polskiej literaturze podobną formą są fraszki, choć nie trzymają się one sztywnego schematu AABBA, charakterystycznego dla limeryku.

Budowa limeryku

Klasyczny limeryk składa się z pięciu wersów i ma schemat rymów AABBA. Pierwszy wers wprowadza bohatera i miejsce akcji, dwa kolejne rozwijają sytuację, a finałowy, piąty wers, zaskakuje absurdalnym zwrotem akcji. Rytm limeryku opiera się na metrum anapestycznym, co nadaje mu charakterystyczne, kołyszące tempo, idealne dla żartów mówionych.

There was an old man with a beard,
Who said, „It is just as I feared!
Two Owls and a Hen,
Four Larks and a Wren,
Have all built their nests in my beard!”

Obchody Dnia Limeryków

W krajach anglojęzycznych organizowane są konkursy limeryków w szkołach i bibliotekach, a lokalne media publikują utwory czytelników. W Polsce święto jest mniej znane, ale twórcy internetowi chętnie publikują własne, często ironiczne limeryki, wykorzystując możliwości polszczyzny do tworzenia rymowanych żartów.

Jak uczcić Dzień Limeryków?

• Stwórz własny limeryk według schematu AABBA – temat może być dowolnie absurdalny.
• Przeczytaj kilka klasycznych utworów Edwarda Leara w oryginale.
• Zorganizuj konkurs limeryków w gronie przyjaciół lub w szkole.

Nie trzeba być poetą, by napisać limeryk – wystarczy znaleźć śmieszne słowo, które dobrze się rymuje, i nie bać się absurdalnego humoru, bo na tym polega urok tej formy.

„There was an Old Man with a beard, Who said, „It is just as I feared! Two Owls and a Hen, Four Larks and a Wren, Have all built their nests in my beard!””

Edward Lear, „A Book of Nonsense” (1846)

Ciekawostki

1. Edward Lear nigdy nie nazwał swoich wierszyków limerykami - słowo to upowszechniło się dopiero po jego śmierci.
2. Klasyczny limeryk ma zawsze pięć wersów i rymuje się według schematu AABBA.
3. Pochodzenie nazwy „limeryk” od irlandzkiego miasta Limerick wciąż nie ma jednoznacznego wyjaśnienia wśród badaczy literatury.