Międzynarodowy Dzień Czystego Powietrza dla Błękitnego Nieba

Międzynarodowy Dzień Czystego Powietrza dla Błękitnego Nieba obchodzony jest 7 września i przypomina, że zanieczyszczone powietrze stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, choć zabija ciszej niż klęski żywiołowe. Dzień ten został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2019 roku, a pierwsze oficjalne obchody odbyły się w 2020 roku, głównie online ze względu na pandemię. Koordynacją zajmują się Program Środowiskowy ONZ (UNEP) oraz Koalicja na rzecz Klimatu i Czystego Powietrza (CCAC).

Dlaczego ONZ zajęło się jakością powietrza

Rezolucja 74/212 została przyjęta jednogłośnie, co świadczy o globalnym poparciu dla tej inicjatywy. Zła jakość powietrza wpływa na zdrowie publiczne, gospodarkę i klimat, dlatego nie można jej traktować jako problemu lokalnego. Nazwa dnia nawiązuje do błękitnego nieba jako symbolu czystego powietrza, do którego wiele miast nie ma dostępu przez większość roku.

Kogo najbardziej dotyka zanieczyszczone powietrze

Materiały ONZ wskazują, że skutki zanieczyszczenia powietrza są nierównomierne. Najbardziej narażone są kobiety, dzieci i osoby starsze, które częściej przebywają w słabo wentylowanych pomieszczeniach lub pracują w pobliżu źródeł zanieczyszczeń. Obchody dnia podkreślają znaczenie zarówno globalnych statystyk, jak i lokalnych źródeł smogu.

Smog nie zna granic administracyjnych

Zanieczyszczenia powstające w jednym miejscu często przemieszczają się na duże odległości, czasem nawet do innych krajów. Dlatego Dzień Czystego Powietrza ma charakter międzynarodowy, ponieważ poprawa jakości powietrza wymaga współpracy ponad granicami. Lokalne działania są ważne, ale ich skuteczność zależy od globalnych decyzji.

Błękitne niebo jako cel, nie dekoracja

Koalicja CCAC skupia się na krótkotrwałych czynnikach wpływających na klimat, takich jak sadza i metan. Ograniczenie ich emisji przynosi szybsze efekty niż redukcja dwutlenku węgla, co łączy lokalne działania na rzecz czystego powietrza z globalną polityką klimatyczną.

Co można zrobić lokalnie

Choć problem jest globalny, działania często zaczynają się na poziomie lokalnym:

• Sprawdzanie indeksu jakości powietrza przed aktywnościami na zewnątrz.
• Ograniczanie spalania odpadów i niskiej jakości paliw stałych.
• Wybór transportu publicznego lub roweru zamiast samochodu na krótkich trasach.
• Wietrzenie mieszkania w porach o najlepszej jakości powietrza.

Błękitne niebo nad miastem to efekt konkretnych decyzji podejmowanych na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym. W miejscach, gdzie takie decyzje były konsekwentnie realizowane, jakość powietrza faktycznie się poprawiła.

Ciekawostki

1. Rezolucję ustanawiającą ten dzień Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło bez głosowania, czyli w pełnym konsensusie.
2. Pierwsze oficjalne obchody w 2020 roku odbyły się w dużej mierze online z powodu pandemii COVID-19.
3. Dzień koordynują wspólnie UNEP oraz Koalicja na rzecz Klimatu i Czystego Powietrza (CCAC), zajmująca się krótkotrwałymi czynnikami klimatycznymi.