Europejski Dzień Walki z Czerniakiem

Europejski Dzień Walki z Czerniakiem, znany również jako Euromelanoma Day, obchodzony jest 12 maja. To wyjątkowa okazja, by skorzystać z bezpłatnych badań znamion w gabinetach dermatologicznych w całej Polsce. Kampania, organizowana od lat, ma na celu wczesne wykrywanie czerniaka, zanim stanie się on niebezpieczny dla życia.

Pomysłodawcą akcji jest Stowarzyszenie Euromelanoma, założone w 1999 roku i działające obecnie w 33 krajach, w tym w Polsce. Koordynatorem kampanii w Polsce jest prof. Waldemar Placek, delegat Euromelanoma, a patronat nad nią sprawuje Polskie Towarzystwo Dermatologiczne. Od początku istnienia akcji w bezpłatnych badaniach dermoskopowych wzięło udział ponad 450 tysięcy osób na świecie, z czego ponad 20 tysięcy w Polsce. Co roku w kampanii uczestniczy kilkuset dermatologów w kilkudziesięciu polskich miastach.

Wczesne wykrycie czerniaka ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia. Czerniak to jeden z najgroźniejszych nowotworów skóry, ale wykryty na wczesnym etapie daje szansę na wyleczenie w około 90% przypadków. Grubość zmiany odgrywa istotną rolę: przy znamieniu cieńszym niż 1 milimetr szanse na pięcioletnie przeżycie bez wznowy wynoszą 90%, natomiast gdy grubość przekracza 3,5 milimetra, spadają do około 50%, nawet bez widocznych przerzutów. Dlatego regularne badanie skóry jest niezbędne, by nie przegapić niepokojących zmian.

W poprzednich edycjach kampanii w Polsce na badanie zgłosiło się 4,3 tysiąca osób. U 1,4% zdiagnozowano podejrzenie czerniaka, u kolejnych 3,3% inne nowotwory skóry, a u 21% wykryto niepokojące, atypowe znamiona wymagające dalszej obserwacji. Te dane potwierdzają, że coroczne badanie skóry to nie przesada, ale realna szansa na wczesną diagnozę i skuteczne leczenie.

Szczególnie narażone na czerniaka są osoby o jasnej karnacji, z licznymi znamionami, historią oparzeń słonecznych w dzieciństwie lub regularnym korzystaniem z solarium. Ważnym czynnikiem ryzyka jest również historia rodzinna – jeśli bliscy chorowali na czerniaka, warto badać skórę częściej niż raz w roku. Kampania kieruje swoje przesłanie także do osób pracujących na zewnątrz bez odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej.

Między wizytami u dermatologa warto samodzielnie obserwować znamiona, zwracając uwagę na: asymetrię (różnice w kształcie między połowami), nierówne, postrzępione brzegi, niejednolity kolor w obrębie jednej zmiany, średnicę powyżej 6 milimetrów oraz wszelkie zmiany wielkości, koloru lub kształtu w czasie. Każdy z tych sygnałów powinien skłonić do konsultacji z lekarzem. Stowarzyszenie Euromelanoma udostępnia w internecie instruktaż samobadania skóry, który krok po kroku wyjaśnia, na co zwracać uwagę. Prosta profilaktyka, taka jak stosowanie kremów z filtrem, unikanie opalania w godzinach największego nasłonecznienia i rezygnacja z solarium, również odgrywa kluczową rolę w ochronie przed czerniakiem. Regularna obserwacja własnej skóry może uratować życie – warto poświęcić na nią kilka minut.