Dzień Św. Patryka

17 marca obchodzony jest Dzień Świętego Patryka – święto patrona Irlandii, które zyskało globalną popularność dzięki paradom, zielonym ubraniom i spotkaniom w pubach. W Polsce nie jest to dzień wolny od pracy ani święto religijne w tradycyjnym rozumieniu, ale stało się częścią kalendarza imprez w większych miastach jako kulturowy import z anglosaskiego kręgu.

Święty Patryk urodził się w rzymskiej Brytanii, a do Irlandii trafił jako niewolnik porwany przez piratów. Po latach uciekł, wrócił do domu, lecz później powrócił na wyspę już jako misjonarz, przypisując mu się chrystianizację znacznej części Irlandii w V wieku. Choć jego biografia jest znana głównie z autobiograficznych pism, a nie niezależnych źródeł historycznych, to właśnie 17 marca – dzień jego śmierci według tradycji – stało się jego świętem w Kościele katolickim. Nigdy formalnie nie został kanonizowany w dzisiejszym rozumieniu, a kult świętego Patryka narodził się jeszcze przed ujednoliceniem procedur kanonizacyjnych.

Najbardziej znana legenda mówi, że Patryk tłumaczył Irlandczykom Trójcę Świętą za pomocą trójlistnej koniczyny, co dało początek symbolowi shamrock, kojarzonemu z Dniem Świętego Patryka na całym świecie. Inna opowieść głosi, że wypędził z Irlandii wszystkie węże – co jest mitem symbolicznym, ponieważ węże nigdy nie występowały naturalnie na wyspie, a chodziło raczej o wyparcie pogańskich wierzeń.

Święto zyskało globalną skalę dzięki irlandzkim emigrantom w Stanach Zjednoczonych – pierwsza parada odbyła się w Nowym Jorku jeszcze w XVIII wieku. Dziś na całym świecie farbuje się rzeki na zielono, a puby serwują zielone piwo, choć historycznie kolorem kojarzonym z Patrykiem był błękit. W Polsce obchody ograniczają się głównie do imprez w większych miastach, takich jak koncerty muzyki celtyckiej, przebieranki w zielone stroje czy wieczory z piwem – wszystko to jest importem kulturowym, a nie rodzimą tradycją.

Dla tych, którzy chcą świętować w mniej konwencjonalny sposób, proponowane są pomysły takie jak wieczór z irlandzką muzyką folkową, przygotowanie tradycyjnych potraw (np. irish stew czy colcannon) lub obejrzenie filmu związanego z Irlandią, np. o historii Wielkiego Głodu. To prostszy sposób na poznanie kultury irlandzkiej niż tylko uczestnictwo w pubowych imprezach.

Dzień Świętego Patryka to nie tylko okazja do zabawy, ale także do refleksji nad historią Irlandii i jej emigrantami. Dla wielu Irlandczyków to wciąż przede wszystkim święto religijne – w samej Irlandii do lat 70. XX wieku obowiązywał nawet zakaz sprzedaży alkoholu w pubach tego dnia. Warto pamiętać, że święty Patryk, choć stał się symbolem Irlandii, sam był przybyszem wciągniętym w irlandzkie losy wbrew własnej woli.

„Chrystus ze mną, Chrystus przede mną, Chrystus za mną.”

fragment modlitwy przypisywanej tradycji związanej ze św. Patrykiem

Ciekawostki

1. Patryk nie był Irlandczykiem z urodzenia - pochodził z rzymskiej Brytanii i do Irlandii trafił jako porwany przez piratów nastolatek.
2. Pierwsze parady z okazji tego święta zorganizowali irlandzcy emigranci w Nowym Jorku, nie mieszkańcy samej Irlandii.
3. Rzeka Chicago jest co roku barwiona na zielono specjalnie na ten dzień - tradycja trwa nieprzerwanie od lat 60. XX wieku.