Dzień Polonii i Polaków za Granicą

Dzień Polonii i Polaków za Granicą przypada 2 maja i jest świętem ustanowionym na mocy ustawy z 20 marca 2002 roku. Inicjatywa wyszła z Senatu, który od lat sprawuje opiekę nad środowiskami polonijnymi. Choć święto to wypada w majowym okresie świątecznym, nie jest dniem wolnym od pracy. Tego samego dnia obchodzony jest również Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej.

Dwa święta, jedno miejsce w kalendarzu

2 maja to data podwójna, łącząca dwa różne święta o odrębnych podstawach prawnych. Dzień Polonii uchwalono w 2002 roku, a Dzień Flagi – dwa lata później. Mimo że są mylone, mają odmienny charakter. Żadne z nich nie jest dniem wolnym od pracy, choć wiele osób wykorzystuje go jako urlop między 1 a 3 maja. Sklepy, urzędy i szkoły funkcjonują normalnie, o ile nie zostały zaplanowane specjalne przerwy.

Dlaczego akurat 2 maja?

Wybór daty był celowy. 2 maja to czas, w którym Polonia na całym świecie tradycyjnie wywiesza flagi z okazji rocznicy Konstytucji 3 maja. W Polsce Ludowej dzień ten nie był oficjalnie obchodzony, ale za granicą Polacy świętowali go swobodnie. Umieszczenie Dnia Polonii w tym terminie nawiązuje do tradycji 3 Maja i historii polskiej państwowości.

Bezpośrednim impulsem do uchwalenia ustawy był apel uczestników II Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy w 2001 roku. Senat podjął inicjatywę, a Sejm przyjął ustawę w 2002 roku.

Kogo obejmuje Dzień Polonii?

Szacuje się, że około 20 milionów osób polskiego pochodzenia mieszka poza Polską, co czyni naszą diasporę jedną z największych w Europie. Największe skupiska Polonii znajdują się w USA, Niemczech, Brazylii, Kanadzie, Francji, Wielkiej Brytanii oraz na Litwie, Białorusi i Ukrainie.

Grupa ta jest zróżnicowana – obejmuje potomków emigrantów politycznych, rodziny emigrantów zarobkowych, Polaków pozostających za wschodnią granicą po 1945 roku, emigrację powojenną i solidarnościową, a także osoby, które wyjechały po 2004 roku. Różnice w języku, powodach wyjazdu i stosunku do kraju sprawiają, że każda z tych grup ma inne doświadczenie polskości.

Instytucje i formy kontaktu z Polską

Wśród organizacji wspierających Polonię znajdują się m.in. Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”, kongresy Polonii w poszczególnych krajach oraz szkoły sobotnie, gdzie dzieci uczą się języka polskiego, historii i geografii.

Ważnym elementem jest szkolnictwo polonijne, obejmujące szkoły sobotnie, punkty konsultacyjne przy placówkach dyplomatycznych oraz nauczanie na odległość. Dla wielu rodzin to jedyna okazja, by dzieci miały kontakt z językiem poza domem.

Karta Polaka, wprowadzona w 2007 roku, to dokument potwierdzający przynależność do narodu polskiego, ułatwiający m.in. podjęcie pracy lub nauki w Polsce. Zasady jej przyznawania były wielokrotnie zmieniane, dlatego warto sprawdzać aktualne informacje.

Opieka nad Polonią przez lata była w gestii Senatu, ale w ostatnich latach sposób jej finansowania ulegał zmianom – środki przechodziły między Senatem a administracją rządową. Aktualne informacje najlepiej weryfikować w oficjalnych źródłach.

Jak obchodzony jest Dzień Polonii?

W Polsce uroczystości odbywają się w Senacie i MSZ, gdzie wręczane są odznaczenia dla działaczy polonijnych, organizowane są koncerty i konferencje. Placówki dyplomatyczne na świecie przygotowują pikniki, msze i spotkania, często łączone z obchodami 3 Maja. Najprostszym sposobem, by uczcić ten dzień, jest kontakt z krewnymi za granicą lub poszukiwanie rodzinnych dokumentów, takich jak metryki, listy czy zdjęcia.

Chronologia

Najczęstsze pytania