Dzień Jeża

Jeż niosący jabłko na grzbiecie to jeden z najbardziej trwałych mitów przyrodniczych, a 10 listopada, obchodzony jako Dzień Jeża, to idealna okazja, by go obalić. Jeże są owadożerne, dlatego jabłka ich nie interesują – ich wizerunek z owocem na grzbiecie prawdopodobnie wynika z pomyłki sięgającej czasów starożytności.

Kto ustanowił Dzień Jeża

W przeciwieństwie do wielu świąt przyrodniczych, Dzień Jeża nie ma formalnego aktu założycielskiego. Rozpowszechnił się jako nieoficjalna inicjatywa edukacyjna, wspierana przez nadleśnictwa, organizacje ekologiczne i media, bez oficjalnego uznania przez instytucje takie jak ONZ czy organizacje branżowe.

Jakie jeże żyją w Polsce i dlaczego są chronione

W Polsce występują dwa gatunki jeży: jeż zachodni (Erinaceus europaeus), spotykany głównie na zachodzie kraju, oraz jeż wschodni (Erinaceus roumanicus), pospolity na całym terytorium. Różnią się kolorem sierści na brzuchu: u wschodniego jest biała, a u zachodniego brązowa. Od stycznia 2017 roku oba gatunki są objęte częściową ochroną gatunkową, zabraniającą ich chwytania, przetrzymywania i niszczenia kryjówek.

Dlaczego jeże są dziś w kłopotach

Mimo że jeże są jednymi z najstarszych ssaków na Ziemi (ich linia rozwojowa sięga 60 milionów lat wstecz), są dziś zagrożone. Ich kolce, które przez miliony lat chroniły przed drapieżnikami, nie zabezpieczają ich przed samochodami, kosiarkami czy grodzeniem ogrodów, które zaburzają ich naturalne szlaki wędrówek. Jeże są zwierzętami nocnymi – jeśli widzimy je w ciągu dnia lub zimą, często oznacza to, że potrzebują pomocy.

Kilka liczb, które mało kto zna

Dorosły jeż ma od 5 do 7 tysięcy kolców, z których każdy jest zbudowany z keratyny i wypada po około roku. Jeże żyją zwykle 2-5 lat, choć niektóre dożywają nawet 10. Jesienią muszą zgromadzić zapas tłuszczu, stanowiący nawet 1/6 ich masy ciała, aby przetrwać zimę.

Jak uczcić Dzień Jeża

Najlepszym sposobem na uczczenie Dnia Jeża jest pozostawienie w ogrodzie warstwy liści, która posłuży jako naturalne schronienie na zimę. Zimą, gdy spotkamy jeża szukającego jedzenia, można mu podać surowe mięso lub karmę dla kotów, unikając mleka, które jest dla nich szkodliwe. Niektóre organizacje ekologiczne organizują warsztaty budowania domków dla jeży – to praktyczny sposób, by im pomóc.

Ciekawostki

1. W Polsce jeż jest objęty ochroną gatunkową od 1984 roku – dziś częściową, od 2014 roku.
2. Wbrew popularnemu wyobrażeniu jeże nie interesują się jabłkami – jako owadożercy polują głównie na chrząszcze, ślimaki, dżdżownice, a nawet jaszczurki i węże.
3. Podczas snu zimowego serce jeża bije zaledwie około 20 razy na minutę, zamiast zwykłych blisko 180 uderzeń.
4. Jesienią dorosły jeż musi osiągnąć wagę około 700 gramów, by mieć szansę przetrwać zimę.