Dzień Cyrylicy

Dzień Cyrylicy obchodzony jest 24 maja, w dniu wspomnienia świętych Cyryla i Metodego, misjonarzy uważanych za twórców pierwszego pisma słowiańskiego. W Bułgarii i kilku innych krajach data ta ma charakter państwowy, poświęcony alfabetowi i piśmiennictwu. W Polsce jest to święto nietypowe, odnotowywane w kalendarzach.

Bracia z Salonik

Konstantyn, późniejszy Cyryl, oraz jego brat Metody pochodzili z Salonik i działali w IX wieku. Wysłani na Wielkie Morawy, musieli opracować pismo, aby głosić naukę w języku zrozumiałym dla Słowian. Około 863 roku Konstantyn stworzył alfabet i przetłumaczył teksty liturgiczne. W 1980 roku papież Jan Paweł II ogłosił ich współpatronami Europy, obok św. Benedykta.

Głagolica – mało znany fakt

Ciekawostką jest, że Cyryl nie stworzył cyrylicy. Alfabet, który opracował, to głagolica, o bardziej ozdobnym kształcie znaków. Cyrylica powstała później, prawdopodobnie w szkole w Presławiu, przez uczniów braci, opierając się na alfabecie greckim z dodatkiem znaków dla głosek nieobecnych w grece. Nazwa „cyrylica” pochodzi od Cyryla, mimo że nie miał on bezpośredniego udziału w jej powstaniu.

Gdzie dziś używa się cyrylicy?

Cyrylica jest używana w wielu krajach. Zapisuje się nią kilkadziesiąt języków, a posługuje się nią około 250 milionów ludzi. Obejmuje:

• języki słowiańskie: rosyjski, ukraiński, białoruski, bułgarski, macedoński, serbski
• serbski i czarnogórski, gdzie cyrylica współistnieje z alfabetem łacińskim
• języki niesłowiańskie w Azji Środkowej i na Kaukazie
• od przystąpienia Bułgarii do UE cyrylica jest jednym z trzech oficjalnych alfabetów Wspólnoty, obok łacińskiego i greckiego

Warianty cyrylicy różnią się zestawem znaków, dlatego alfabety rosyjski, ukraiński i bułgarski nie są identyczne.

Wyzwania dla uczących się cyrylicy

Największym problemem w nauce cyrylicy nie są nowe znaki, ale te przypominające łacińskie. Na przykład litera podobna do P czyta się jak R, znak przypominający B odpowiada głosce W, a H czyta się jak N. Mózg często podpowiada błędne skojarzenia, co spowalnia naukę.

Mimo to opanowanie podstaw cyrylicy jest szybsze, niż się wydaje. W kilka wieczorów można nauczyć się podstawowego zestawu liter, co jest przydatne np. podczas podróży.

Jak świętować Dzień Cyrylicy?

Najlepszym sposobem na obchody jest ćwiczenie z tabelą alfabetu, próba czytania napisów ze zdjęć lub map. Satysfakcja z poprawnego odczytania pierwszego wyrazu jest duża.

Dla zainteresowanych historią ciekawy jest wątek głagolicy, której zabytki zachowały się w rękopisach. Choć przegrała konkurencję z cyrylicą, jej kształty są dziś używane w typografii i grafice jako motyw dekoracyjny.

Ciekawostki

1. Wbrew nazwie święta, św. Cyryl najprawdopodobniej stworzył nie cyrylicę, lecz inny słowiański alfabet - głagolicę.
2. Cyrylica powstała dopiero po śmierci Cyryla, prawdopodobnie pod koniec IX wieku w Bułgarii, za sprawą jego uczniów, którzy nazwali ją na jego cześć.
3. W Bułgarii dzień ten to oficjalne święto narodowe - Dzień Bułgarskiego Alfabetu, Oświaty i Kultury oraz Piśmiennictwa Słowiańskiego.