Wspomnienie św. Efrema, diakona i doktora Kościoła
9 czerwca to dzień wspomnienia św. Efrema Syryjczyka – wybitnej postaci w kalendarzu chrześcijańskim. Jako diakon, poeta i jedyny doktor Kościoła piszący po syryjsku, wyróżnia się na tle tradycji greckiej i łacińskiej. Urodzony około 306 roku w Nisibis (obecnie Turcja), po podboju miasta przez Persów w 363 roku przeniósł się do Edessy, gdzie założył szkołę teologiczną i zmarł 9 czerwca 373 roku, prawdopodobnie zarażając się podczas opieki nad chorymi w czasie zarazy.
Jego twórczość obejmuje blisko 400 hymnów, poematów i komentarzy biblijnych. Wybór formy nie był przypadkowy – hymny i pieśni pozwalały mu skutecznie przeciwstawić się konkurencyjnym naukom, takim jak szkoła Bardesanesa, które również rozpowszechniały się przez muzykę. Organizował chóry kobiece, wykonujące jego utwory w kościołach Edessy, tworząc unikalne połączenie teologii, obrazu, paradoksu i rytmu.
Zyskał przydomek „Harfa Ducha Świętego”. Jego hymny do dziś są częścią liturgii Kościołów syryjskich, a część z nich przeniknęła także do tradycji bizantyjskiej. Dopiero w 1920 roku papież Benedykt XV oficjalnie uznał go za doktora Kościoła, co podkreśliło znaczenie jego dorobku.
Obecność Efrema w kalendarzu przypomina, że chrześcijaństwo od początku rozwijało się w różnych językach i tradycjach. Teksty syryjskie, powstające na styku wpływów rzymskich i perskich, stanowiły równoległy nurt refleksji teologicznej, niezależny od greckiego i łacińskiego.
Jednym z najbardziej znanych tekstów Efrema jest modlitwa pokutna, odmawiana w Wielkim Poście w obrządku bizantyjskim. Prosi się w niej o uwolnienie od wad i o cnoty takie jak pokora, cierpliwość i miłość. Mimo że wielu wiernych nie zna samego Efrema, jego modlitwa jest powszechnie znana i praktykowana w Kościołach wschodnich.
„Słowo Chrystusa niech w was przebywa z [całym swym] bogactwem: z wszelką mądrością nauczajcie i napominajcie samych siebie przez psalmy, hymny, pieśni pełne ducha, pod wpływem łaski śpiewając Bogu w waszych sercach.”
Kol 3,16