Święto św. Bartłomieja, apostoła

24 sierpnia Kościół katolicki obchodzi święto św. Bartłomieja, jednego z Dwunastu Apostołów. Wszystkie święta apostołów mają w kościelnym kalendarzu tę samą, najwyższą rangę, co symbolizuje czerwony kolor szat liturgicznych – zarezerwowany dla męczenników.

### Dwie postaci pod jednym imieniem?
Choć Ewangelie synoptyczne wymieniają Bartłomieja wśród uczniów Jezusa, to Ewangelia św. Jana nie zna tego imienia. Zamiast tego opisuje Natanaela, przyprowadzonego do Nazaretu przez Filipa. Tradycja od wczesnych wieków łączy te dwie postacie, uznając, że Bartłomiej i Natanael to ta sama osoba. Imię „Bartłomiej” ma charakter patronimiczny – oznacza „syn Tolmaja” – i nie jest więc imieniem własnym w nowożytnym rozumieniu.

Scena spotkania Natanaela z Jezusem jest jedną z najbardziej charakterystycznych w Ewangelii. Mimo sceptycyzmu („Czy z Nazaretu może być coś dobrego?”) Natanael zostaje pochwalony przez Chrystusa za szczerość i brak obłudy.

### Atrybut związany z męczeństwem
Późniejsze przekazy umieszczają działalność Bartłomieja w Armenii, gdzie miał działać jako misjonarz. Tam też miał ponieść śmierć męczeńską – został obdarty ze skóry. W ikonografii św. Bartłomiej przedstawiany jest często z nożem (narzędziem męczeństwa) lub z własną skórą przewieszoną przez ramię. Do najbardziej znanych wizerunków należy jego postać na fresku Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej, ukazana podczas Sądu Ostatecznego.

### Noc św. Bartłomieja – wydarzenie bez związku ze świętym
Święto św. Bartłomieja dało nazwę wydarzeniu historycznemu, które nie ma z nim związku. Chodzi o tzw. „noc św. Bartłomieja” (21 na 22 sierpnia 1572 r.), czyli masakrę hugenotów (protestanckich Francuzów) w Paryżu. Rozpoczęła się w wigilię święta i trwała kilka dni. W języku polskim określenie to funkcjonuje do dziś jako synonim krwawej rozprawy z przeciwnikami politycznymi lub religijnymi.

„Patrz, to prawdziwy Izraelita, w którym nie ma podstępu.”

J 1,47