Międzynarodowy Dzień Solidarności z Ofiarami Faszyzmu i Terroryzmu

1 września jest datą, która w kalendarzach świąt nietypowych figuruje jako Międzynarodowy Dzień Solidarności z Ofiarami Faszyzmu i Terroryzmu. Nie ma jednak oficjalnych dokumentów ONZ ani innych organizacji międzynarodowych, które ustanawiałyby to święto pod tą konkretną nazwą. Mimo braku formalnego potwierdzenia, data ta jest symboliczna i nawiązuje do dwóch tragicznych wydarzeń historycznych.

Dlaczego akurat ta data?

1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, co oznaczało początek II wojny światowej w Europie. Konflikt ten pochłonął miliony ofiar faszyzmu. Sześćdziesiąt pięć lat później, 1 września 2004 roku, w Biesłanie w Osetii Północnej doszło do zamachu terrorystycznego, w którym bojownicy wzięli ponad tysiąc zakładników w szkole podstawowej. W wyniku ataku i szturmu zginęło kilkuset ludzi, w tym ponad dwustu dzieci. Połączenie tych dwóch rocznic sprawiło, że data stała się symbolem pamięci o ofiarach faszyzmu i terroryzmu.

• 1 września 1939 – atak Niemiec na Polskę i początek II wojny światowej w Europie.
• 1 września 2004 – atak terrorystyczny na szkołę w Biesłanie.
• 1 września, od 2021 roku – w Polsce Dzień Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

Czy to oficjalne święto?

Nazwa „Międzynarodowy Dzień Solidarności z Ofiarami Faszyzmu i Terroryzmu” nie jest oficjalnie uznawana przez żadną międzynarodową instytucję, taką jak ONZ czy UNESCO. Pojawia się głównie w kalendarzach świąt nietypowych, łącząc w jedno dwie tradycje pamięci – antyfaszystowską i antyterrorystyczną – bez jednoznacznego wskazania jej pochodzenia.

Jak wygląda 1 września w Polsce?

W Polsce 1 września ma szczególne znaczenie. Od 2021 roku jest to Dzień Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a od dziesięcioleci to również dzień obchodów rocznicy wybuchu II wojny światowej. Uroczystości odbywają się m.in. na Westerplatte, gdzie padły pierwsze strzały kampanii wrześniowej. Nieoficjalna idea solidarności z ofiarami faszyzmu i terroryzmu nakłada się więc na już istniejące polskie tradycje pamięci.

Dwie tradycje pamięci w jednej dacie

1 września łączy w sobie dwie ważne, choć różne tradycje. Z jednej strony jest to rocznica wybuchu II wojny światowej, obecna w podręcznikach i uroczystościach państwowych. Z drugiej strony to pamięć o ofiarach zamachu w Biesłanie, którego świadkowie wciąż żyją. Choć obie tradycje funkcjonują osobno w oficjalnym obiegu, kalendarze świąt nietypowych łączą je pod wspólną nazwą.

Jak uczcić ten dzień?

Najprostszym sposobem jest zatrzymanie się na chwilę, np. poprzez minutę ciszy lub odwiedzenie lokalnego miejsca pamięci związanego z ofiarami wojny. To dzień refleksji nad historią, a nie życzeń czy gratulacji. Pamięć o ofiarach przemocy, niezależnie od jej źródła, powinna być ważna niezależnie od tego, czy dana data ma oficjalne uznanie.

„Ci, którzy nie pamiętają przeszłości, skazani są, by ją powtórzyć.”

George Santayana, filozof

Ciekawostki

1. 1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, co uznaje się za początek II wojny światowej w Europie.
2. 1 września 2004 roku doszło do ataku terrorystycznego na szkołę w Biesłanie w Osetii Północnej.
3. Od 2021 roku 1 września jest w Polsce ustawowym Dniem Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.