Dzień Swawoli oraz Pokątnych Figli w Towarzystwie

27 czerwca to Dzień Swawoli oraz Pokątnych Figli w Towarzystwie – święto nietypowe, którego geneza jest równie tajemnicza co jego nazwa. Brak oficjalnych źródeł czy instytucji stojących za jego ustanowieniem sprawia, że jest to przykład wpisu kalendarzowego, który żyje własnym życiem, krążąc po internecie bez jednoznacznego pochodzenia.

Znaczenie nazwy święta

Nazwa tego dnia brzmi jak wyjęta z XIX-wiecznego kalendarza, co dodaje mu uroku. „Swawola” to staropolskie określenie oznaczające beztroską zabawę, działanie wbrew konwenansom – dziś powiedzielibyśmy „szaleństwo” lub „wygłupy”. „Figiel” to żart, psikus spłatany komuś dla zabawy, a „pokątny” nadaje mu nutę tajemnicy – coś robionego dyskretnie, bez rozgłosu. „W towarzystwie” wskazuje, że chodzi o wspólną zabawę, a nie indywidualne wygłupy.

Pochodzenie świąt nietypowych

Kalendarze świąt nietypowych – zarówno polskie, jak i zagraniczne – rozrastają się o setki wpisów rocznie. Część powstaje jako inicjatywy marek lub organizacji, ale wiele to żarty, memy lub wpisy z humorystycznych encyklopedii internetowych, które z czasem zyskują popularność i trafiają do poważniejszych zestawień. Dzień Swawoli to właśnie taki przypadek – bardziej żartobliwy wpis niż rocznica konkretnego wydarzenia, choć trudno dziś ustalić, kto wymyślił jego nazwę.

Archaiczne nazwy w kalendarzu świąt

W polskim internecie wiele świąt nietypowych ma stylizowane, staroświeckie nazwy, które nadają im pozory tradycji, choć w rzeczywistości powstały niedawno. Taki zabieg językowy działa marketingowo – nazwa brzmiąca jak cytat z gawędy szlacheckiej łatwiej zapada w pamięć niż suchy, współczesny tytuł. Archaiczne słownictwo dodaje lekkości i sprawia, że święto wydaje się bardziej wyjątkowe.

Jak można potraktować to święto?

• Jako pretekst do spotkania ze znajomymi bez konkretnej okazji
• Jako okazję do małego, niegroźnego psikusa – bez złośliwości
• Jako ciekawostkę językową, którą warto opowiedzieć przy kawie

Każda z tych opcji pasuje do ducha tego święta – lekkiego, niezobowiązującego i pozbawionego sztywnych reguł.

Jak uczcić Dzień Swawoli?

Ponieważ święto nie ma ustalonego rytuału, można je potraktować dosłownie – jako zaproszenie do beztroskiej zabawy. Zamiast planować coś wielkiego, wystarczy spontaniczne spotkanie, gra planszowa, wspólne gotowanie lub żart, który rozśmieszy, a nie zdenerwuje. To święto najlepiej sprawdza się, gdy traktuje się je z przymrużeniem oka – w końcu sama nazwa już sugeruje dystans. Można też przy okazji przypomnieć sobie zapomniane słowa, takie jak „swawola” czy „figiel”, które wciąż brzmią żywo, choć rzadko pojawiają się w codziennych rozmowach.

Ciekawostki

1. Słowo "swawola" pochodzi ze staropolszczyzny i oznaczało nieokiełznaną wesołość albo działanie wbrew przyjętym zwyczajom.
2. Nazwa tego święta pojawia się między innymi w internetowych encyklopediach humorystycznych, co sugeruje żartobliwe, a nie formalne pochodzenie.
3. Określenie "pokątny" wciąż funkcjonuje w języku prawniczym - "pokątne doradztwo" oznacza działalność prowadzoną nielegalnie, po cichu.