Święto Języka Estońskiego

Kristjan Jaak Peterson zmarł w wieku zaledwie 21 lat, a jego urodziny, przypadające 14 marca, stały się datą Święta Języka Estońskiego. W Estonii dzień ten znany jest jako Emakeelepäev, czyli Dzień Języka Ojczystego. Choć w Polsce święto to funkcjonuje głównie jako ciekawostka kalendarzowa, za granicą ma rangę oficjalnego dnia państwowego.

Kim był Kristjan Jaak Peterson

Peterson urodził się 14 marca 1801 roku w Rydze, a zmarł w 1822 roku, mając 21 lat. Był jednym z pierwszych studentów niemieckojęzycznego Uniwersytetu w Tartu, otwarcie przyznającym się do estońskiego pochodzenia. Tworzył patriotyczną i filozoficzną poezję po estońsku, w czasach gdy język ten kojarzono głównie z mową chłopów, a nie literatury. Dziś uznawany jest za twórcę nowożytnej poezji estońskiej i prekursora estońskiej literatury narodowej. Jego pomnik znajduje się na wzgórzu Toome w Tartu.

Dlaczego Święto Języka Estońskiego wybrano akurat na jego urodziny

W jednej ze swoich ód Peterson pytał, czy język tej ziemi, unosząc się w pieśni, zdoła kiedyś wznieść się ku niebu i wywalczyć sobie wieczność. Ten fragment stał się symbolem nadziei na uznanie estońskiego jako języka literatury i narodu, dlatego rocznica urodzin poety została ustanowiona jako symboliczny dzień języka estońskiego.

Kiedy dzień ten stał się oficjalnym świętem

Nieformalnie obchodzono go od połowy lat 90. dzięki inicjatywie nauczyciela Meinharda Laksa, który zbierał podpisy pod petycją o ustanowienie święta. Estoński parlament, Riigikogu, oficjalnie uznał Dzień Języka Ojczystego za państwowy dzień pamięci 11 lutego 1999 roku. Prezydent Lennart Meri podpisał ustawę kilka dni później, która weszła w życie 24 lutego 1999 roku, w rocznicę niepodległości Estonii. To święto ustanowione ustawą, ale nie dzień wolny od pracy.

• Od 2004 roku w Tallinie odbywa się finał konkursu recytatorskiego dla przedszkolaków „Eesti keele kaunis kõla”.
• Od 2006 roku estońskie Ministerstwo Edukacji przyznaje nagrodę Aasta Keeletegu za najważniejsze wydarzenie językowe roku.
• Od 2008 roku w radiu Vikerraadio organizowane jest ogólnokrajowe dyktando online.

Jak obchodzą ten dzień Estończycy

W Emakeelepäev flagę Estonii wciąga się na maszt przy budynkach urzędów państwowych i samorządowych. Szkoły organizują specjalne lekcje i konkursy poświęcone językowi ojczystemu. To skromna, ale konsekwentnie podtrzymywana tradycja w kraju, gdzie język estoński, należący do rodziny ugrofińskiej, przez wieki musiał walczyć o status języka literatury.

Jak uczcić Święto Języka Estońskiego w Polsce

Można potraktować je jako okazję do lekcji językoznawstwa: nauczyć się kilku podstawowych estońskich słów, przeczytać wiersz Petersona w polskim przekładzie lub zwrócić uwagę na rzadkość okazji do świętowania języków sąsiadów zza Bałtyku.