Dzień Bez Futra

Dzień Bez Futra obchodzony jest 25 listopada i skupia się na zwierzętach hodowanych oraz zabijanych dla pozyskania skór. To dzień protestu i kampanii informacyjnych, prowadzonych przez organizacje prozwierzęce, które domagają się zakończenia hodowli futerkowych i rezygnacji z noszenia futer naturalnych.

Data tego święta ma swoje korzenie w amerykańskiej kampanii Fur Free Friday, zapoczątkowanej w latach osiemdziesiątych XX wieku. Wyznaczono ją na piątek po Święcie Dziękczynienia, czyli w dniu największych zakupów w Stanach Zjednoczonych, aby protest trafił dokładnie tam, gdzie zapadają decyzje konsumenckie. W Polsce i Europie święto zostało utrwalone jako stała data 25 listopada, podczas gdy oryginalna data w USA jest ruchoma. Organizacje prozwierzęce podają, że w Polsce obchodzone jest od 1994 roku.

Protest dotyczy przede wszystkim ferm, na których hoduje się norki, lisy, jenoty i szynszyle wyłącznie w celu pozyskania skór. Główne zarzuty wobec tych praktyk to:

– utrzymywanie zwierząt dzikich z natury w ciasnych klatkach przez całe życie,
– uniemożliwienie zachowań naturalnych, takich jak kopanie nor czy pływanie w przypadku norek,
– metody uśmiercania stosowane ze względu na konieczność zachowania nieuszkodzonej skóry,
– uciążliwość ferm dla okolicznych mieszkańców, w tym odory i zanieczyszczenie wód,
– ryzyko epidemiologiczne, na które zwrócono uwagę przy okazji zakażeń wykrywanych na fermach norek.

W Polsce temat hodowli futerkowej jest szczególnie istotny, ponieważ kraj przez lata należał do największych producentów skór futerkowych w Europie. Spór ma więc wymiar gospodarczy i dotyczy konkretnych miejsc pracy, na co powołuje się strona branżowa. Próby ustawowego zakazu hodowli podejmowano kilkakrotnie, najgłośniejsza dotyczyła nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt w 2020 roku, zwanej „piątką dla zwierząt”, która ostatecznie nie weszła w życie.

Choć futro sztuczne wydaje się naturalną alternatywą, warto pamiętać, że jest wytwarzane z włókien syntetycznych pochodzenia ropopochodnego, co niesie własne obciążenie środowiskowe, takie jak uwalnianie mikroplastiku podczas prania. Zdarzają się też przypadki, gdy produkt opisany jako futro sztuczne okazuje się naturalny – można to rozpoznać po strukturze skóry właściwej u podstawy włosa.

25 listopada organizacje prozwierzęce prowadzą happeningi, akcje ulotkowe i zbiórki, a w większych miastach odbywają się pikiety. Udział w nich jest najbardziej bezpośrednią formą włączenia się w obchody. Można też sprawdzić metki własnych kurtek i dodatków, poznać oznaczenia stosowane przez producentów oraz zapoznać się ze stanowiskami obu stron sporu. Wsparcie schroniska lub organizacji zajmującej się zwierzętami to kolejna forma zaangażowania, która przynosi efekt tego samego dnia.