Święto Orderu Virtuti Militari

Order Virtuti Militari, najstarsze na świecie nadawane do dziś odznaczenie wojskowe, obchodzi swoje święto 11 listopada, w Narodowe Święto Niepodległości. Ustanowiony w 1792 roku przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, miał uhonorować żołnierzy broniących Konstytucji 3 maja. Od 1933 roku obchody orderu zbiegają się z dniem odzyskania niepodległości, co podkreśla jego znaczenie dla polskiej historii.

Początki orderu sięgają bitwy pod Zieleńcami 18 czerwca 1792 roku, gdzie wojska księcia Józefa Poniatowskiego powstrzymały armię rosyjską. Książę zwrócił się do stryja o ustanowienie odznaczenia, które 22 czerwca 1792 roku otrzymało nazwę Order Virtuti Militari („cnota wojskowa”). Pierwsze odznaczenia wręczono 25 czerwca w Ostrogu, a wśród laureatów znaleźli się m.in. Tadeusz Kościuszko i książę Józef.

Początkowo święto orderu obchodzono 3 maja, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. W 1933 roku przeniesiono je na 11 listopada, łącząc z Narodowym Świętem Niepodległości. Ta data obowiązuje do dziś, co symbolicznie łączy odzyskanie państwowości z najważniejszym polskim odznaczeniem wojskowym.

Przez wieki order zmieniał nazwę w zależności od panujących władz. W latach 1792-1794 nosił nazwę Order Virtuti Militari, później przekształcał się w Order Wojskowy Księstwa Warszawskiego (1806-1815), Order Wojskowy Polski (1815-1831), a w okresie zaborów był ograniczany do Polskiej Odznaki Zaszczytnej za Zasługi Wojenne (1832-1918). Po odzyskaniu niepodległości przywrócono mu nazwę Order Wojskowy Virtuti Militari (1919-1933), a od 1933 roku funkcjonuje jako Order Wojenny Virtuti Militari.

Order przyznawany jest w pięciu klasach, wyłącznie za czyny bojowe, w czasie wojny lub do pięciu lat po jej zakończeniu. Otrzymywali go nie tylko żołnierze – w 1920 roku odznaczono nim miasta Lwów i Verdun, a w 1939 roku Warszawę. Ostatnie przyznanie miało miejsce w 2013 roku, gdy uhonorowano 104 uczestników powstania warszawskiego.

Święto Orderu Virtuti Militari można uczcić, łącząc je z obchodami niepodległości. Warto uczestniczyć w uroczystościach patriotycznych, odwiedzić Grób Nieznanego Żołnierza (gdzie widnieje krzyż orderu) lub poznać lokalnych bohaterów odznaczonych Virtuti Militari. Podobnie jak Orzeł Biały, order stał się symbolem przetrwania polskiej tożsamości przez rozbiory, dwie wojny światowe i zmiany ustrojowe.