Europejski Dzień Prawnika

25 października obchodzony jest Europejski Dzień Prawnika, święto ustanowione w 2014 roku przez Radę Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE). Jego celem jest podkreślenie roli prawników w budowaniu państwa prawa oraz zwrócenie uwagi na zagrożenia, z jakimi się mierzą, takie jak naciski, groźby czy realne niebezpieczeństwo. W Polsce święto to jest obchodzone przez adwokatów i radców prawnych.

Organizacją stojącą za tym dniem jest CCBE, działająca od 1960 roku i reprezentująca środowisko prawnicze w 45 krajach Europy, w tym w państwach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zrzesza ona ponad milion prawników, dbając o ochronę rządów prawa, praw człowieka i wartości demokratycznych, a także regulując zawód prawnika na poziomie europejskim.

Początkowo Europejski Dzień Prawnika obchodzono 10 grudnia, w Dniu Praw Człowieka ustanowionym przez ONZ. W 2017 roku CCBE zmieniło datę na 25 października, pokrywając się z Europejskim Dniem Sprawiedliwości, obchodzonym przez Radę Europy i Komisję Europejską od 2003 roku.

Główne obszary działalności CCBE obejmują dostęp do wymiaru sprawiedliwości, niezależność zawodu prawnika, tajemnicę adwokacką, cyfryzację procesów sądowych oraz ochronę prawników przed naciskami politycznymi i sądowymi. Niezależność prawników jest kluczowa, ponieważ broniąc praw klientów, często stają w opozycji do władzy. W ostatnich latach CCBE wielokrotnie alarmowało, że niezależność prawników jest zagrożona, m.in. przez groźby, inwigilację czy nękanie w związku z prowadzonymi sprawami.

Odpowiedzią na te wyzwania jest Konwencja Rady Europy o ochronie zawodu prawnika, pierwszy wiążący dokument międzynarodowy wzmacniający ochronę niezależności i bezpieczeństwa prawników. Polska była jednym z pierwszych państw, które ją podpisały. Dla wielu środowisk prawniczych to właśnie konwencja, a nie samo święto, jest najważniejszym osiągnięciem ostatnich lat.

Każda edycja Europejskiego Dnia Prawnika ma temat przewodni, np. niezależność prawników jako fundament demokracji, znaczenie tajemnicy zawodowej czy nowa konwencja Rady Europy. W Polsce święto to jest okazją do spotkań organizowanych przez Naczelną Radę Adwokacką i Krajową Izbę Radców Prawnych, często transmitowanych online, oraz do dyskusji o stanie wymiaru sprawiedliwości. To również moment refleksji nad rolą prawnika, którego niezależność jest niezbędna do skutecznej obrony interesów klienta.

Ciekawostki

1. Do 2017 roku Europejski Dzień Prawnika obchodzono 10 grudnia, w Dniu Praw Człowieka.
2. CCBE reprezentuje prawników z 45 krajów, w tym z Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
3. 25 października to od 2003 roku także Europejski Dzień Sprawiedliwości, obchodzony przez Radę Europy i Komisję Europejską.