Międzynarodowy Dzień Naprawy

Międzynarodowy Dzień Naprawy przypada w trzecią sobotę października, choć oficjalnie kalendarz wskazuje 17 października – w 2026 roku obie daty się pokryją. Święto promuje naprawianie zamiast wyrzucania i powstało jako odpowiedź na kulturę produktów celowo projektowanych tak, by szybko się psuły.

Geneza Międzynarodowego Dnia Naprawy

Święto zainicjowały w 2017 roku organizacje zrzeszone w Open Repair Alliance, w tym holenderska Fundacja Repair Cafe, brytyjski The Restart Project, amerykański iFixit oraz niemiecka Fundacja Anstiftung. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się 21 października 2017 roku. Data przesuwa się wraz z kalendarzem, ponieważ zawsze wypada w trzecią sobotę miesiąca. Ruch Repair Cafe, zapoczątkowany w 2009 roku w Amsterdamie przez dziennikarkę Martine Postma, rozwinął się w globalną sieć obecną w kilkudziesięciu krajach.

Ruch naprawiaczy i prawo do naprawy

Za świętem stoi ruch społeczny „right to repair”, domagający się, by producenci udostępniali części zamienne, instrukcje serwisowe i schematy, zamiast projektować urządzenia tak, by opłacalna była tylko ich wymiana. W wielu krajach, w tym w Unii Europejskiej, wprowadzono już przepisy zobowiązujące producentów sprzętów domowych do zapewnienia dostępności części zamiennych przez określony czas po zakończeniu produkcji.

Repair Cafe jako wydarzenie społeczne

Najpopularniejszą formą obchodów są spotkania Repair Cafe, gdzie można naprawić zepsuty toster, rower czy ubranie z pomocą wolontariuszy. Inicjatywy te działają również w Polsce, choć w mniejszej skali niż w Europie Zachodniej. Oprócz spotkań stacjonarnych rosnącą rolę odgrywają internetowe bazy instrukcji naprawy, takie jak ta prowadzona przez iFixit, z których korzystają zarówno amatorzy, jak i profesjonaliści. Uczestnicy podkreślają, że naprawa to nie tylko oszczędność, ale też satysfakcja z przywrócenia przedmiotu do użytku.

Jak uczcić Międzynarodowy Dzień Naprawy?

• Sprawdzić, czy w okolicy działa Repair Cafe lub podobna inicjatywa, zamiast od razu wyrzucać zepsuty sprzęt.
• Nauczyć się podstawowej naprawy, np. wymiany baterii lub przyszycia guzika, zamiast zlecać ją komuś innemu.
• Przed wymianą urządzenia na nowe zapoznać się z jego instrukcją serwisową.

Międzynarodowy Dzień Naprawy, choć rzadko głośny medialnie, realnie zmniejsza ilość elektrośmieci i często jest tańszy niż zakup nowego sprzętu. Nawet jeśli święto jest tylko pretekstem, każda naprawiona rzecz to jedna mniej trafiająca na wysypisko.

Ciekawostki

1. Święto powstało z inicjatywy pięciu organizacji, w tym holenderskiej Fundacji Repair Cafe i amerykańskiego iFixit.
2. Prawdziwa data obchodów to zawsze trzecia sobota października, nie sztywny dzień w kalendarzu.
3. Najpopularniejszą formą obchodów są Repair Cafe - spotkania, na których naprawia się sprzęt wspólnie z wolontariuszami.