Międzynarodowy Dzień Demokracji

15 września obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Demokracji, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2007 roku na mocy rezolucji 62/7. Data ta upamiętnia Powszechną Deklarację o Demokracji, przyjętą przez Unię Międzyparlamentarną we wrześniu 1997 roku. Inicjatorem święta był Katar, który zaproponował je po szóstej Międzynarodowej Konferencji Nowych i Odrodzonych Demokracji w Ad-Dausze w 2006 roku.

Rezolucja 62/7 została przyjęta jednogłośnie przez Zgromadzenie Ogólne 8 listopada 2007 roku. Jej tytuł – „Wsparcie systemu ONZ dla wysiłków rządów na rzecz promowania i utrwalania nowych lub odrodzonych demokracji” – podkreśla, że celem dnia jest wspieranie krajów przechodzących transformację ustrojową, a nie tylko hasłowa promocja idei demokracji.

Powszechna Deklaracja o Demokracji z 1997 roku określa demokrację jako zarówno ideał, do którego należy dążyć, jak i praktyczny sposób sprawowania rządów. To wyjaśnia, dlaczego 15 września wybrano na rocznicę tego dokumentu – demokracja jest tu rozumiana zarówno jako cel, jak i codzienna praktyka instytucji, a nie tylko okazjonalne hasło.

Deklaracja z 1997 roku wskazuje, że demokracja to znacznie więcej niż tylko wybory. Obejmuje ona również wolne media, niezależne sądownictwo, poszanowanie praw mniejszości oraz przejrzystość instytucji publicznych. Międzynarodowy Dzień Demokracji ma przypominać, że jakość rządów mierzy się pełnym spektrum tych elementów, a nie samym faktem przeprowadzania wyborów.

Każdego roku dzień obchodzony jest pod innym hasłem przewodnim, np. w 2009 roku była to „Demokracja i tolerancja polityczna”, a w 2025 roku – „Od głosu do działania”. Unia Międzyparlamentarna aktywnie angażuje parlamenty na całym świecie – w 2013 roku w obchodach uczestniczyły parlamenty z 162 krajów, co świadczy o rosnącym znaczeniu tej inicjatywy.

Aby włączyć się w lokalne działania na rzecz demokracji, warto:
– śledzić decyzje lokalnych radnych i posłów w sprawach dotyczących społeczności,
– uczestniczyć w konsultacjach społecznych dotyczących np. budżetu obywatelskiego czy planów zagospodarowania przestrzennego,
– edukować młodzież na temat źródeł instytucji demokratycznych i ich wrażliwości,
– monitorować pracę lokalnego samorządu, nie ograniczając się wyłącznie do śledzenia ogólnokrajowej polityki.

15 września to dobra okazja, by przypomnieć, że demokracja nie jest stanem stałym – wymaga ciągłego podtrzymywania, podobnie jak każda inna instytucja. Niska frekwencja wyborcza czy spadek zaufania do władz to sygnały, na które Międzynarodowy Dzień Demokracji ma zwracać uwagę, zanim staną się trwałym problemem w danym kraju lub regionie.

„Demokracja jest zarówno ideałem, do którego należy dążyć, jak i sposobem sprawowania rządów, który należy stosować.”

Powszechna Deklaracja o Demokracji, Unia Międzyparlamentarna, 1997

Ciekawostki

1. Data 15 września nawiązuje do rocznicy Powszechnej Deklaracji o Demokracji, przyjętej przez Unię Międzyparlamentarną we wrześniu 1997 roku.
2. Inicjatorem ustanowienia dnia był Katar, po szóstej Międzynarodowej Konferencji Nowych i Odrodzonych Demokracji w Ad-Dausze w 2006 roku.
3. W 2013 roku wydarzenia towarzyszące dniowi zgłosiły parlamenty ze 162 krajów.