Międzynarodowy Dzień Ludności Tubylczej na Świecie

Międzynarodowy Dzień Ludności Tubylczej obchodzony jest 9 sierpnia i jest oficjalnym świętem ONZ, poświęconym ludom rdzennym na całym świecie. Święto to upamiętnia ich prawa, kulturę oraz wkład w ochronę środowiska naturalnego. Termin „ludność tubylcza” (rdzenna) obejmuje różnorodne społeczności, takie jak Aborygeni w Australii, Pierwsze Narody w Kanadzie, Majowie i Keczua w Ameryce Łacińskiej, Sámi w Skandynawii czy Ajnowie w Japonii. Każda z tych grup posiada własny język, tradycje i historię relacji z państwem, w którym żyje – od pokojowego współistnienia po dziesięciolecia dyskryminacji i przymusowej asymilacji.

Geneza święta

Dzień ten został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w grudniu 1994 roku rezolucją 49/214, w ramach Międzynarodowej Dekady Ludów Tubylczych Świata (1995-2004). Decyzja ta była częścią szerszych działań ONZ na rzecz ochrony praw ludów rdzennych, które rozpoczęły się na początku lat 80. W 2000 roku powołano Stałe Forum ds. Ludności Tubylczej (UNPFII) – organ doradczy Rady Gospodarczej i Społecznej, który do dziś gromadzi przedstawicieli społeczności rdzennych z całego świata.

Dlaczego 9 sierpnia?

Data ta upamiętnia pierwsze posiedzenie Grupy Roboczej ONZ ds. Ludności Tubylczej, które odbyło się 9 sierpnia 1982 roku w Genewie, w ramach prac Podkomisji ds. Popierania i Ochrony Praw Człowieka. To wydarzenie uznaje się za początek systematycznej pracy ONZ nad prawami ludów rdzennych na arenie międzynarodowej. Wcześniej kwestie te rzadko były przedmiotem globalnych debat, często pozostając w gestii poszczególnych państw. Powołanie grupy roboczej dało społecznościom rdzennym możliwość bezpośredniego zabierania głosu na forum międzynarodowym, co wcześniej było niemal niemożliwe.

Skala zjawiska

Według danych ONZ na świecie żyje około 476 milionów przedstawicieli ludności tubylczej, rozproszonych w ponad 90 krajach na wszystkich kontynentach. Mówią oni większością z około 7 tysięcy języków świata i są strażnikami wiedzy o lokalnych ekosystemach, gromadzonej przez pokolenia. Ta wiedza jest kluczowa w walce ze zmianami klimatu i utratą bioróżnorodności.

Obchody Dnia Ludności Tubylczej

ONZ i organizacje pozarządowe organizują z tej okazji fora edukacyjne, wydarzenia kulturalne i debaty, poświęcone tematowi przewodniemu danego roku. W wielu krajach dzień ten jest również okazją do zwrócenia uwagi na wyzwania, z jakimi borykają się społeczności rdzenne, takie jak dostęp do ziemi, zasobów naturalnych czy edukacji w językach ojczystych.

Jak uczcić ten dzień?

• Zapoznaj się z historią i sytuacją jednej ze społeczności tubylczych na świecie.
• Odkryj twórczość – literaturę, muzykę lub sztukę – tworzoną przez przedstawicieli ludów rdzennych.
• Wesprzyj organizacje działające na rzecz praw ludności tubylczej.

To dzień, w którym warto przypomnieć, że różnorodność kulturowa i językowa świata w znacznej mierze opiera się na społecznościach, które od wieków żyją w harmonii z naturą, a mimo to wciąż zmagają się z walką o podstawowe prawa i uznanie.

Ciekawostki

1. Według ONZ ludy tubylcze posługują się większością spośród szacowanych 7 tysięcy języków świata.
2. Święto ustanowiono w ramach Międzynarodowej Dekady Ludów Tubylczych Świata, ogłoszonej przez ONZ na lata 1995-2004.
3. Data 9 sierpnia upamiętnia pierwsze posiedzenie Grupy Roboczej ONZ ds. Ludności Tubylczej w Genewie w 1982 roku.