Międzynarodowy Dzień Spółdzielczości

Międzynarodowy Dzień Spółdzielczości, choć w kalendarzach często widnieje pod stałą datą 4 lipca, w rzeczywistości jest świętem ruchomym, obchodzonym w pierwszą sobotę lipca. Inicjatywa jego ustanowienia pochodzi od Międzynarodowego Stowarzyszenia Spółdzielczego (ICA) z 1923 roku, a od 1995 roku święto to uznaje również Organizacja Narodów Zjednoczonych. To okazja do refleksji nad rolą spółdzielni jako jednego z najstarszych modeli gospodarki opartej na współpracy i wzajemnej pomocy.

Geneza święta

Międzynarodowe Stowarzyszenie Spółdzielcze wprowadziło obchody Dnia Spółdzielczości w pierwszą sobotę lipca już w 1923 roku. W 1992 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 47/90, uznając pierwszą sobotę lipca za Międzynarodowy Dzień Spółdzielczości od 1995 roku, co zbiegło się ze stuleciem powstania ICA. Od tamtej pory obie organizacje wspólnie celebrują to święto, wybierając co roku wspólne hasło przewodnie.

Dlaczego data bywa myląca

Oficjalna data święta to zawsze pierwsza sobota lipca, co sprawia, że w różnych latach może ono wypadać w różne dni miesiąca. Stała data w kalendarzu (4 lipca) jest jedynie uproszczeniem, ułatwiającym systemom informatycznym identyfikację konkretnego dnia w roku. Warto więc zawsze sprawdzać aktualny termin obchodów.

Czym jest spółdzielczość?

Spółdzielnia to forma organizacji, w której członkowie są jednocześnie właścicielami, klientami i decydentami. Decyzje podejmowane są demokratycznie, często według zasady „jeden członek, jeden głos”, a zyski są reinwestowane w działalność spółdzielni, a nie wypłacane zewnętrznym akcjonariuszom. Model ten obejmuje wiele branż, takich jak bankowość, rolnictwo, mieszkalnictwo czy handel.

• Banki spółdzielcze i kasy oszczędnościowo-kredytowe.
• Rolnicze spółdzielnie produkcyjne i handlowe.
• Spółdzielnie mieszkaniowe, popularne w Polsce.
• Spółdzielnie pracy i spożywców, znane m.in. w krajach skandynawskich.

Spółdzielczość w Polsce

W Polsce ruch spółdzielczy ma długą tradycję, sięgającą XIX wieku. W okresie PRL spółdzielnie mieszkaniowe, rolnicze i spożywcze stanowiły ważny element gospodarki. Po 1989 roku wiele z nich przeszło restrukturyzację, ale model spółdzielczy przetrwał, obejmując miliony Polaków. Niektóre instytucje, jak banki spółdzielcze czy spółdzielnie mieszkaniowe, mają korzenie sięgające czasów zaborów, co czyni je jednymi z najstarszych trwałych organizacji gospodarczych w kraju.

Jak uczcić Dzień Spółdzielczości?

To dobra okazja, by dostrzec spółdzielcze instytucje w swoim otoczeniu – od lokalnych banków spółdzielczych po spółdzielnie mieszkaniowe. Warto też poznać historię własnej spółdzielni, która często przetrwała wiele kryzysów. Dzień Spółdzielczości to moment na docenienie modelu biznesowego, w którym zysk nie jest jedynym celem, lecz służy wspólnocie.

„Zgoda buduje, niezgoda rujnuje.”

przysłowie ludowe

Ciekawostki

1. ONZ ustanowiła swoje święto rezolucją 47/90 z 16 grudnia 1992 roku, w stulecie założenia ICA w 1895 roku.
2. Oficjalny termin święta to pierwsza sobota lipca, a nie stały dzień miesiąca.
3. Spółdzielnie mieszkaniowe, mimo przemian gospodarczych po 1989 roku, wciąż zarządzają dużą częścią zasobów mieszkaniowych w Polsce.