Światowy Dzień Architektury

Światowy Dzień Architektury w Polsce obchodzony jest 1 lipca, choć w wielu innych krajach święto to przypada na inny termin. To dzień poświęcony zawodowi architekta i roli, jaką architektura odgrywa w kształtowaniu przestrzeni, w której żyjemy.

Dlaczego w Polsce inna data niż na świecie

Międzynarodowa Unia Architektów (UIA), organizacja ustanawiająca to święto, od 1996 roku obchodzi je globalnie w pierwszy poniedziałek października – tego samego dnia co Światowy Dzień Habitatu ONZ. W Polsce jednak przyjęto inną tradycję: datę 1 lipca, czyli dzień, w którym w 1948 roku w Lozannie powołano samą UIA. To jeden z tych przypadków, gdy krajowy kalendarz różni się od międzynarodowego, a obie daty są w pełni uzasadnione, tylko odwołują się do innych wydarzeń – jedna do powstania samej organizacji, druga do decyzji podjętej przez nią kilkadziesiąt lat później.

Skąd wzięła się Międzynarodowa Unia Architektów

UIA powstała krótko po II wojnie światowej, gdy odbudowa zniszczonych miast, osiedli i zakładów przemysłowych wymagała współpracy architektów z całego świata. Dziś organizacja zrzesza stowarzyszenia zawodowe z ponad stu krajów i co trzy lata organizuje wielki Kongres Architektury, na którym zapadają decyzje dotyczące między innymi tego święta. To właśnie podczas jednego z takich kongresów, w 1996 roku, zapadła decyzja o przeniesieniu globalnych obchodów na pierwszy poniedziałek października.

Czym dziś zajmuje się architekt

Współczesna architektura to coraz częściej nie tylko estetyka i funkcjonalność, ale też odpowiedź na kryzys klimatyczny – budynki projektuje się tak, by zużywały mniej energii i lepiej wpisywały się w naturalne otoczenie. Przykładem bywa londyński wieżowiec zwany „Korniszonem”, zaprojektowany przez Normana Fostera z myślą o naturalnej wentylacji. Architekci coraz częściej sięgają też po rozwiązania podpatrzone w przyrodzie – od naturalnego chłodzenia budynków po materiały ograniczające zużycie energii w całym cyklu życia konstrukcji. Sama praca architekta wykracza dziś daleko poza rysunek elewacji: obejmuje uzgodnienia formalne, współpracę z konstruktorami i instalatorami oraz nadzór nad realizacją projektu na budowie.

Jak obchodzi się Światowy Dzień Architektury

W Polsce, mimo że nie jest to popularne święto w mediach głównego nurtu, izby i stowarzyszenia architektów organizują z tej okazji debaty o przestrzeni publicznej, rewitalizacji miast i jakości polskiego budownictwa. To także okazja dla samorządów, by przypomnieć mieszkańcom o planach zagospodarowania przestrzennego ich okolicy, a dla uczelni architektonicznych – by pokazać prace dyplomowe studentów szerszej publiczności. Podobnie wygląda to w innych krajach Europy, gdzie święto pozostaje raczej wydarzeniem branżowym niż masowym.

Jak spojrzeć na architekturę wokół siebie

Nie trzeba być architektem, żeby docenić to święto – wystarczy tego dnia przyjrzeć się bliżej budynkowi, obok którego przechodzi się codziennie, i zadać sobie pytanie, dlaczego wygląda właśnie tak, a nie inaczej. Kilka pomysłów, jak spędzić ten dzień:

• Odwiedź dni otwarte lokalnej pracowni architektonicznej, jeśli miasto takie organizuje.
• Przejdź się szlakiem ciekawej architektury we własnej okolicy – wystarczy kilka charakterystycznych budynków w promieniu spaceru.
• Sprawdź plan zagospodarowania przestrzennego swojej dzielnicy – to dokument dostępny publicznie w urzędzie miasta.

Ciekawostki

1. Globalnie UIA obchodzi to święto w pierwszy poniedziałek października, tego samego dnia co Światowy Dzień Habitatu ONZ.
2. UIA zrzesza dziś stowarzyszenia architektów z ponad stu krajów.
3. Kongres Architektury UIA odbywa się co trzy lata i to na nim ustalane są najważniejsze decyzje organizacji.