Światowy Dzień Krwiodawstwa

Światowy Dzień Krwiodawstwa obchodzony jest 14 czerwca, w rocznicę urodzin Karla Landsteinera, austriackiego lekarza i immunologa, który w 1901 roku odkrył grupy krwi układu AB0. To przełomowe odkrycie, uhonorowane później Nagrodą Nobla, umożliwiło bezpieczne przetaczanie krwi między ludźmi. Święto zostało ustanowione przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), aby wyrazić wdzięczność dobrowolnym dawcom i podkreślić, że stabilne zapasy krwi zależą wyłącznie od ich decyzji.

Postać Karla Landsteinera

Landsteiner urodził się 14 czerwca 1868 roku pod Wiedniem. Jego badania nad reakcjami między krwinkami czerwonymi a osoczem różnych osób doprowadziły do opisania grup krwi A, B i O w 1901 roku. Dzięki temu lekarze zrozumieli przyczyny nieudanych wcześniejszych transfuzji. W 1930 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za to odkrycie. Siedem lat później, wspólnie z Alexandrem Wienerem, opisał także czynnik Rh, co dodatkowo zwiększyło bezpieczeństwo transfuzji.

Powstanie Światowego Dnia Krwiodawstwa

Pierwsze obchody odbyły się 14 czerwca 2004 roku w Johannesburgu, z inicjatywy Światowej Organizacji Zdrowia, Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, Międzynarodowej Federacji Organizacji Dawców Krwi oraz Międzynarodowego Towarzystwa Transfuzjologicznego. W maju 2005 roku, podczas 58. Zgromadzenia Zdrowia WHO, dzień ten został oficjalnie ustanowiony corocznym, globalnym wydarzeniem.

Znaczenie dobrowolnego krwiodawstwa

WHO promuje model dawstwa dobrowolnego i nieodpłatnego jako najbezpieczniejszy, ponieważ dawcy bez wynagrodzenia nie mają motywacji do ukrywania informacji o stanie zdrowia. Mimo to, w wielu krajach, zwłaszcza rozwijających się, dostęp do krwi pozostaje niewystarczający, co zmusza szpitale do improwizacji w sytuacjach nagłych. Światowy Dzień Krwiodawstwa ma zwracać uwagę na nierówny dostęp do zasobów krwi, a nie tylko celebrować sam akt oddania krwi.

Krwiodawstwo w Polsce

W Polsce honorowe krwiodawstwo koordynuje Polski Czerwony Krzyż we współpracy z regionalnymi centrami krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Większość oddań odbywa się w stałych punktach lub podczas mobilnych zbiórek organizowanych przy okazji 14 czerwca, np. w szkołach, zakładach pracy czy na osiedlach. Dawcy, którzy oddają krew regularnie, mogą otrzymać tytuły honorowe przyznawane przez PCK, co stanowi formę podziękowania, a nie warunek bycia dawcą.

Jak pomóc w Światowym Dniu Krwiodawstwa

Najprostszym sposobem jest sprawdzenie godzin otwarcia najbliższego punktu krwiodawstwa i zgłoszenie się z dowodem osobistym – wstępne badania na miejscu określą, czy można oddać krew. Osoby, które nie mogą być dawcami, również mogą pomóc:

• zachęcając kogoś bliskiego do oddania krwi,
• udostępniając informacje o lokalnych zbiórkach w mediach społecznościowych,
• sprawdzając, czy pracodawca organizuje firmową akcję krwiodawstwa,
• kontaktując się z regionalnym centrum krwiodawstwa w celu uzyskania informacji o innych formach wsparcia, np. wolontariacie przy organizacji zbiórek.

Krew nie ma przemysłowego zamiennika – wciąż może ją oddać tylko drugi człowiek.

Ciekawostki

1. Datę 14 czerwca wybrano jako urodziny Karla Landsteinera, który zmarł w 1943 roku w Nowym Jorku.
2. Landsteiner opisał czynnik Rh w 1937 roku razem z Alexandrem Wienerem, kilkadziesiąt lat po odkryciu grup AB0.
3. Formalne ustanowienie corocznego święta przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia nastąpiło w 2005 roku, rok po pierwszych obchodach w Johannesburgu.