Dzień bez Krawata

Krawat zawdzięczamy chorwackim najemnikom. W XVII wieku służyli oni we Francji, a chusty, którymi wiązali kołnierze, tak spodobały się paryskiemu dworowi, że przejęto je razem z nazwą – francuskie cravate to zniekształcone określenie Chorwata. Trzysta lat później doczekaliśmy się święta odwrotnego: Dzień bez Krawata, obchodzony 2 czerwca.

Skąd wziął się Dzień bez Krawata

Pochodzenie samej daty nie jest potwierdzone – 2 czerwca funkcjonuje w kalendarzach świąt nietypowych bez wskazania inicjatora. Kontekst jest za to dobrze udokumentowany i wiąże się z rozluźnianiem firmowych zasad ubioru w drugiej połowie XX wieku.

Zaczęło się na Hawajach, gdzie w latach 60. lokalna branża odzieżowa wypromowała zwyczaj noszenia do pracy koszul aloha w piątki. Pomysł przywędrował na kontynent i w latach 90. przekształcił się w casual Friday, wspierany zresztą kampaniami producentów odzieży, którzy zwietrzyli w tym interes. Krawat zaczął znikać z biur – najpierw raz w tygodniu, potem na dobre.

Kto pierwszy zdjął krawat

Największy wyłom zrobiła branża technologiczna. Kalifornijskie firmy zbudowały swój wizerunek między innymi na kontraście wobec korporacyjnego garnituru, a widok prezesa w T-shircie przestał kogokolwiek dziwić. Za nimi poszły agencje kreatywne, startupy i spora część mediów.

Krawat nie zniknął jednak całkowicie i wciąż trzyma się mocno tam, gdzie strój ma sygnalizować powagę instytucji: w bankowości, prawie, dyplomacji i polityce. Co ciekawe, w tej ostatniej rezygnacja z krawata bywa świadomym komunikatem – sposobem na pokazanie, że rozmowa ma być mniej oficjalna.

W Polsce proces przebiegał podobnie, choć z opóźnieniem. Jeszcze w latach 90. krawat był w biurze oczywistością, a jego brak wymagał tłumaczenia. Dziś sytuacja się odwróciła i to raczej krawat bywa dziś tłumaczony okazją.

Czy krawat szkodzi

Pojawiały się badania sugerujące, że ciasno zawiązany krawat ogranicza przepływ krwi w okolicy szyi i podnosi ciśnienie w gałce ocznej. Wyniki bywały kwestionowane, a próby były niewielkie, więc trudno traktować to jako rozstrzygnięty argument zdrowotny. Praktyczny wniosek jest prostszy i nie wymaga badań: krawat powinien być dopasowany do obwodu szyi, a nie zaciśnięty na siłę.

Krawat wraca, tylko inaczej

Po latach odwrotu krawat przeżywa nawroty popularności, ale w innej roli. Przestał być obowiązkiem, a stał się wyborem stylistycznym – noszonym do swetra, do dżinsów, w wersji dzianinowej albo przez osoby, które chcą się wyróżnić, a nie wtopić.

Warto też pamiętać, że nie wszędzie widzą to tak samo. Chorwacja, ojczyzna krawata, obchodzi jego własne święto i traktuje ten dodatek jako element narodowego dziedzictwa. Dzień bez Krawata i Światowy Dzień Krawata to zatem nie tyle sprzeczność, ile dwie strony tej samej rozmowy o stroju.

Jak obchodzić 2 czerwca

• Sprawdź, czy w twoim miejscu pracy dress code jest rzeczywiście wymagany, czy tylko odziedziczony po poprzednikach.
• Jeśli krawat jest obowiązkowy, potraktuj ten dzień jako okazję do rozmowy o zasadach ubioru, zamiast do cichego buntu.
• A jeśli krawata nie nosisz od lat – spróbuj odwrotnie i sprawdź, jak zmienia się sposób, w jaki reagują na ciebie ludzie.

Ciekawostki

1. Za twórców krawata uznaje się chorwackich najemników walczących we Francji w XVII wieku, których jedwabne chusty na szyi spodobały się królowi Ludwikowi XIV.
2. Na cześć chorwackich żołnierzy pułk otrzymał nazwę „Royal Cravattes”, od której wywodzi się francuskie słowo „cravate” oznaczające krawat.
3. W Polsce w latach 70. XX wieku krawat bywał oficjalnie nazywany „zwisem męskim ozdobnym” w ramach kampanii na rzecz czystości języka polskiego.