Dzień Wiedzy o Dysocjacyjnych Zaburzeniach Osobowości

5 marca obchodzony jest Dzień Wiedzy o Dysocjacyjnych Zaburzeniach Osobowości, choć nie jest to oficjalny dzień ustanowiony przez organizacje międzynarodowe, takie jak WHO czy ONZ. Inicjatywa ta jest promowana głównie przez organizacje skupiające osoby żyjące z tym zaburzeniem oraz przez osoby publicznie dzielące się swoimi doświadczeniami.

Definicja dysocjacyjnego zaburzenia osobowości

Zgodnie z klasyfikacjami DSM-5 i ICD-11, dysocjacyjne zaburzenie osobowości (DID) polega na występowaniu u jednej osoby co najmniej dwóch odrębnych stanów tożsamości, które przejmują kontrolę nad zachowaniem i postrzeganiem siebie. W większości przypadków jest ono wynikiem poważnej, długotrwałej traumy doświadczonej w dzieciństwie. Dysocjacja to mechanizm obronny psychiki, pozwalający radzić sobie z przeżyciami zbyt bolesnymi, by mogły być doświadczane jako spójna całość.

Pochodzenie Dnia Wiedzy o DID

Choć 5 marca nie jest uznawany za oficjalny dzień świadomości przez instytucje międzynarodowe, data ta została przyjęta w praktyce dzięki działaniom organizacji pacjenckich i osób otwarcie mówiących o swoim doświadczeniu z DID. To one nadały temu dniu znaczenie i rozpowszechniły go w społeczeństwie.

Mity a rzeczywistość kliniczna

Zaburzenie to było niegdyś nazywane osobowością mnogą, choć obecnie termin ten nie jest używany w klasyfikacjach medycznych. W popkulturze często przedstawiane jest w sposób uproszczony lub sensacyjny, co odbiega od rzeczywistego obrazu klinicznego. DID jest związane przede wszystkim z reakcją na traumę, a nie z dramatycznymi zmianami osobowości.

• DSM-5 i ICD-11 – aktualne klasyfikacje medyczne definiujące kryteria diagnostyczne DID.
• Osobowość mnoga – dawna, nieużywana już nazwa tego zaburzenia.

Kluczowa terminologia

W środowisku osób z DID oraz specjalistów stosuje się określenia takie jak „alter” (na opisanie poszczególnych stanów tożsamości) oraz „system” (na opisanie całości tożsamości u jednej osoby). Znajomość tych pojęć pomaga lepiej zrozumieć relacje w społeczności osób z DID i odróżnić rzetelne źródła informacji od uproszczonych przedstawień w mediach.

Życie z DID

Osoby z tym zaburzeniem często opisują zjawisko „przełączania”, czyli moment, w którym kontrolę nad zachowaniem przejmuje inny stan tożsamości. Doświadczenie to może być trudne do zrozumienia dla otoczenia i wyczerpujące dla samej osoby. Terapia DID koncentruje się na pracy nad traumą leżącą u podstaw zaburzenia, prowadzonej przez specjalistów zajmujących się zaburzeniami dysocjacyjnymi, a nie na leczeniu farmakologicznym samego rozdwojenia tożsamości, ponieważ nie istnieje lek bezpośrednio usuwający to zaburzenie.

Znaczenie świadomości

DID bywa trudne do zdiagnozowania, ponieważ jego objawy mogą przypominać inne zaburzenia psychiczne. Rzetelna wiedza na temat tego zaburzenia, zamiast uproszczonych wyobrażeń z popkultury, ułatwia zarówno jego rozpoznanie, jak i szukanie pomocy u odpowiednich specjalistów. Dla osób z DID świadomość społeczna pozwala czuć się mniej osamotnionymi w zmaganiu z czymś, co wciąż bywa niezrozumiane.

Ciekawostki

1. Dysocjacyjne zaburzenie osobowości bywało dawniej nazywane osobowością mnogą - ta nazwa nie jest już używana w klasyfikacjach medycznych.
2. W większości udokumentowanych przypadków DID wiąże się z poważną, długotrwałą traumą przeżytą we wczesnym dzieciństwie.
3. Objawy DID bywają mylone z innymi zaburzeniami psychicznymi, co utrudnia i wydłuża proces diagnozy.