Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu obchodzony jest 2 kwietnia i należy do nielicznych świąt zdrowotnych ustanowionych bezpośrednio przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Decyzję podjęto bez głosowania, co jest rzadkością w przypadku dokumentów ONZ.

Jednogłośna rezolucja ONZ

18 grudnia 2007 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 62/139, ustanawiającą 2 kwietnia Światowym Dniem Świadomości Autyzmu. Inicjatorem były władze Kataru, reprezentowane przez szejka Mozę bint Nasser Al-Missned. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się w 2008 roku. Rezolucja powstała w kontekście Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i od początku podkreślała nie tylko potrzebę zwiększenia świadomości, ale także walkę o prawa osób w spektrum autyzmu do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Pochodzenie terminu „autyzm”

Słowo „autyzm” wprowadził do obiegu w 1911 roku szwajcarski psychiatra Eugen Bleuler, wywodząc je z greckiego „autos” („sam”). Początkowo termin ten opisywał wycofanie społeczne u osób ze schizofrenią, a nie odrębne zaburzenie. Dopiero w 1943 roku amerykański psychiatra Leo Kanner opisał autyzm jako samodzielne zaburzenie rozwojowe, co zajęło medycynie ponad trzy dekady.

Czym jest spektrum autyzmu

Autyzm to neurorozwojowe zaburzenie ujawniające się we wczesnym dzieciństwie, które towarzyszy człowiekowi przez całe życie, niezależnie od płci, pochodzenia czy statusu społecznego. Objawia się różnorodnymi trudnościami w komunikacji, przetwarzaniu bodźców i funkcjonowaniu społecznym, stąd określenie „spektrum”. W ostatnich latach narracja skupia się nie tylko na wyzwaniach, ale także na mocnych stronach osób autystycznych. Eksperci wskazują, że wzrost liczby diagnoz wynika ze zmiany kryteriów diagnostycznych i większej czujności specjalistów, a nie z rzeczywistego wzrostu zachorowań.

Od świadomości do akceptacji

Współcześnie organizacje i osoby autystyczne kładą większy nacisk na akceptację i włączenie społeczne niż na samo podnoszenie świadomości. Coroczne obchody przy siedzibie ONZ w Nowym Jorku łączą panele ekspertów, głosy osób ze spektrum i dyskusje o dostępności edukacji, opieki zdrowotnej i zatrudnienia. Kluczowym pytaniem pozostaje, jak przekształcić deklaracje w realne zmiany.

Jak obchodzić Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Działania lokalne mogą obejmować:

• Korzystanie z materiałów tworzonych przez osoby autystyczne, a nie tylko o nich.
• Sprawdzanie, czy lokalne instytucje (szkoły, biblioteki, urzędy) są dostosowane sensorycznie.
• Wspieranie organizacji działających na rzecz zatrudnienia i edukacji osób autystycznych.

2 kwietnia powraca co roku z pytaniem, czy społeczeństwo jest na tyle otwarte, by osoby w spektrum autyzmu nie musiały nieustannie dostosowywać się do norm świata.

Ciekawostki

1. Rezolucję ONZ ustanawiającą ten dzień przyjęto jednogłośnie, bez głosowania.
2. Z inicjatywą święta wystąpił Katar, za sprawą szejki Mozy bint Nasser Al-Missned.
3. Termin „autyzm” jako odrębne zjawisko rozwojowe, a nie objaw schizofrenii, wprowadził dopiero Leo Kanner w 1943 roku.