Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel

16 lipca obchodzone jest wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, znane w Polsce jako święto Matki Bożej Szkaplerznej. W polskim kalendarzu liturgicznym ma ono rangę wspomnienia obowiązkowego w kolorze białym, a w kościołach i klasztorach karmelitańskich jest uroczystością patronalną zakonu. Tego dnia w wielu parafiach odbywa się obrzęd przyjęcia szkaplerza, który jest centralnym elementem kultu maryjnego związanego z tym świętem.

Nazwa święta pochodzi od góry Karmel w Ziemi Świętej, kojarzonej w Biblii z prorokiem Eliaszem. Pustelnicy z tego regionu, uważający się za jego duchowych spadkobierców, w XIII wieku przenieśli się do Europy ze względu na trudną sytuację w Ziemi Świętej. W drugiej połowie XIV wieku karmelici ustanowili własne święto maryjne jako wyraz wdzięczności za przetrwanie zakonu i zatwierdzenie jego reguły. Święto to zostało rozszerzone na cały Kościół przez papieża Benedykta XIII w 1726 roku.

Szkaplerz, który jest kluczowym elementem kultu, według tradycji karmelitańskiej został objawiony św. Szymonowi Stockowi w widzeniu w nocy z 15 na 16 lipca 1251 roku. Mimo że historycy spierają się co do wiarygodności najstarszych relacji na ten temat, kult szkaplerza jest niewątpliwie średniowieczny i rozwijał się niezależnie od tych dyskusji. Szkaplerz w formie zakonnej to element habitu, natomiast wersja dla świeckich składa się z dwóch kawałków brązowej wełny noszonych na ramionach. Przyjęcie szkaplerza wiąże się z obowiązkiem naśladowania Maryi i codziennej modlitwy, a nie jest jedynie noszeniem amuletu.

W Polsce karmelici pojawili się pod koniec XIV wieku, a ich obecność związana jest m.in. z krakowskim kościołem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Piasku. Bractwa szkaplerzne przez wieki należały do najliczniejszych w kraju. Jan Paweł II wielokrotnie wspominał, że przyjął szkaplerz jako chłopiec w Wadowicach i nosił go do końca życia, co w dużej mierze przyczyniło się do odnowienia popularności tej praktyki w polskich parafiach. Święto Matki Bożej Szkaplerznej pozostaje ważnym elementem duchowości karmelitańskiej i tradycji maryjnej w Polsce.

„Oto obłok mały, jak dłoń człowieka, podnosi się z morza!”

1 Krl 18,44