Wspomnienie św. Józefa, rzemieślnika

1 maja Kościół katolicki obchodzi wspomnienie św. Józefa, rzemieślnika. Jest to obchód dowolny, oznaczony kolorem białym, co oznacza, że nie ma obowiązku uczestniczenia we Mszy Świętej, choć w Polsce jest to dzień wolny od pracy. Warto odróżnić to wspomnienie od uroczystości św. Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny, która przypada w marcu – majowy obchód ma inną genezę i jest znacznie młodszy.

Wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika zostało ustanowione przez papieża Piusa XII w 1955 roku, podczas przemówienia do włoskich robotników katolickich. Decyzja ta była świadomym nawiązaniem do świeckiego Międzynarodowego Dnia Pracy, obchodzonego 1 maja od końca XIX wieku, a w krajach bloku wschodniego będącego ważnym świętem państwowym o ideologicznym charakterze. Papież nie próbował zmienić tej daty ani jej unieważnić – wprowadził natomiast nowy wymiar religijny, czyniąc św. Józefa patronem ludzi pracy. Jednocześnie zniesiono wcześniejsze święto Opieki św. Józefa, obchodzone w środę po trzeciej niedzieli wielkanocnej, którego funkcję przejął nowy obchód.

Ewangelie określają Józefa i Jezusa greckim terminem *tekton*, który tradycyjnie tłumaczy się jako „cieśla”, ale w rzeczywistości oznacza rzemieślnika pracującego w drewnie i kamieniu, zajmującego się budownictwem. W warunkach starożytnej Galilei była to ciężka praca fizyczna, pozbawiona społecznego prestiżu.

1 maja stało się w Kościele ważną datą w kontekście nauczania społecznego. Jan Paweł II poświęcił pracy encyklikę *Laborem exercens* (1981), a samemu św. Józefowi adhortację *Redemptoris custos*. W 2020 roku papież Franciszek ogłosił Rok św. Józefa, przypominając w liście *Patris corde*, że godność pracy nie zależy od jej rodzaju ani od wynagrodzenia.

W Polsce 1 maja rozpoczyna miesiąc nabożeństw majowych, dlatego w większości parafii dzień ten jest przede wszystkim pierwszą majówką przy kapliczkach. Samo wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika jest szczególnie akcentowane w parafiach pod jego wezwaniem oraz w duszpasterstwach zawodowych. W ikonografii przedstawia się go z narzędziami, takimi jak piła, kątownica czy ciosła, często przy warsztacie, gdzie pomaga mu Jezus jako chłopiec.

„Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona?”

Mk 6,3